Skąd pochodzą chryzantemy?
Pierwsza pisemna wzmianka o chryzantemach pochodzi z Chin około 500 lat przed naszą erą. W Europie chryzantemy pojawiły się stosunkowo niedawno, bo około 300 lat temu. Od początku chryzantemę traktowano jako roślinę ozdobną - uprawianą ze względu na swoje piękne kwiaty - oraz na ich termin kwitnienia - późną jesień.
|
Rodzaj chryzantema (Chrysanthemum) należy do rodziny astrowatych (Asteraceae) i liczy około 50 gatunków występujących głównie na terenach Chin, Korei, Japonii i Mongolii.
W ogrodnictwie największe znaczenie ma tylko jeden gatunek: chryzantema wielkokwiatowa (Chrysanthemum × grandiflorum). Zalicza się do niego zarówno chryzantemy rabatowe (mrozoodporne lub częściowo odporne na mróz odmiany nadające się do uprawy w gruncie), chryzantemy doniczkowe jak i chryzantemy na kwiat cięty (w większości wymagające uprawy w szklarniach).
Symbolika kwiatów chryzantemy
Uprawa i pielęgnacja chryzantem doniczkowych
Chryzantemy są łatwe w uprawie, mało wymagające co do warunków glebowych, a zabiegi pielęgnacyjne nie będą trudne nawet dla początkujących ogrodników.
|
Nazwa chryzantema oznacza „złoty kwiat". Jest to połączenie greckich słów "chrysos" (złoty) i "anthemon" (kwiat). Nazwa ta zatem nawiązuje do barwy kwiatów, który u wielu odmian tej rośliny jest w kolorze żółtym.
W Polsce chryzantemy są symbolem żałoby i śmierci. Kupowane są przeważnie z okazji dnia Wszystkich Świętych oraz Dnia Zmarłych, dlatego też nie zawsze wywołują pozytywne skojarzenia. Dopiero kilka lat temu do Polski dotarła moda na to, aby chryzantemami w donicach ozdabiać nie tylko nagrobki, lecz również przydomowe ogrody i tarasy. A absolutną nowością są chryzantemy w bukietach ślubnych! Tymczasem w Azji chryzantemy są symbolem zdrowia, dobrobytu i władzy.
Wiele wieków temu Chińczycy używali chryzantem, aby zapewnić sobie długowieczność i nieśmiertelność. Symbolizowały one również nieugiętość. Chińska legenda o chryzantemach głosi, że stary cesarz, który usłyszał o magicznym zielu zapewniającym wieczną młodość, wysłał na opuszczoną wyspę ludzi, aby mu je przywieźli. Najpiękniejszą rzeczą, którą znaleźli były chryzantemy w kolorze złota, jak mówi legenda, we wnętrzu kwiatu jest ukryty klucz do nieśmiertelności.
Chryzantema, jako drugi po kwiecie wiśni, symbol Japonii, jest obecna w wielu elementach kulturowych tego kraju. Złocista chryzantema o szesnastu płatkach jest herbem cesarzy Japonii. Chryzantema ma w Japonii nawet swoje święto - Festiwal Szczęśliwości, obchodzony na przełomie września i października. Stare przysłowie mówi: "Jeśli chcesz żyć długo, zdrowo i w radości... pielęgnuj ogród chryzantemowy".
Walory dekoracyjne chryzantem docenili także Amerykanie. W kwiatowym kalendarzu Stanów Zjednoczonych chryzantema jest patronką listopada, a od 17 czerwca 1966 r. - także oficjalnym kwiatem miasta Chicago. Chryzantemy są również nieodłącznym elementem halloweenowych dekoracji, stanowiąc piękne kompozycje wraz z dyniami na Halloween i snopami słomy.
Chryzantemy w ogrodzie - odmiany mrozoodporne
Chryzantemy doskonale nadają się na rabaty, gdzie stanowią późnojesienny barwny akcent. Szczególnie pięknie wyglądają pokryte poranną rosą lub szronem. Odmiany niskie są doskonałe na obwódki, a wyższe na kwiat cięty - wazonie utrzymują się nawet cztery tygodnie.
W naszym klimacie chryzantemy bardzo rzadko zimują, dlatego zwykle uprawiane są jako rośliny jednoroczne. Do uprawy w gruncie nadają się tylko odmiany o małych i średnich kwiatach, różniące się między sobą odpornością na mróz. Osiągają one wysokość 30 - 100 cm, kwitną od sierpnia do listopada, a nawet do grudnia (kwiaty wytrzymują niewielkie przymrozki).
Niektóre odmiany chryzantemy mogą zimować na rabatach.
- Apollo - kwiaty pomarańczowo-czerwone,
- Bronzefeuer - kwiaty złoto-brązowe,
- Cameo - kwiaty jasnoróżowe, pełne, '
- Copycat - kwiaty żółto-pomarańczowe,
- Izis - kwiaty bordowe,
- Primrose Button - kwiaty cytrynowo żółte, pomponowe.
Dzięki pracy hodowców możemy dziś wybierać i przebierać pośród niezliczonych kolorów, kształtów i rozmiarów chryzantem - od maleńkich form kulistych poprzez gwiaździste koszyczki po okazałe, olbrzymie pojedyncze kwiaty. Ze względu na wielkość kwiatów wyróżnia się trzy grupy odmian chryzantemy:
- chryzantemy wielkokwiatowe,
- chryzantemy średniokwiatowe,
- chryzantemy drobnokwiatowe.
|
 |
 |
| Zainteresowanie chryzantemami systematycznie wzrasta. Chryzantemy w ogrodzie sadzi się najczęściej w doniczkach, misach lub też uprawia się w formie okrywowej na klombach i rabatach. |
 |
 |
Dlaczego chryzantemy kwitną jesienią?
Chryzantemy są roślinami dnia krótkiego. Jesienią dni stają się coraz krótsze, w wyniku zmiany warunków świetlnych chryzantemy przestawiają się ze wzrostu wegetatywnego na generatywny - tzn. zamiast rosnąć zaczynają kwitnąć. Okres zawiązywania pąków kwiatowych jest różny w zależności od odmiany - waha się od siedmiu do dwunastu tygodni.
|
Paweł Romanowski
