Chwast - definicja
Według Małej Encyklopedii Powszechnej, chwast to "roślina obca w łanie określonej rośliny uprawnej na polu, łące i lesie". W przypadku upraw rolniczych rośliną "obcą" będzie każda inna roślina, nawet inna roślina uprawna, która dostała się przez przypadek (z tym że taką roślinę przyjęto nazywać nie chwastem, lecz rośliną zachwaszczającą). Generalnie mówiąc chwast to roślina niepożądana z punktu widzenia człowieka. Może to być każda roślina, rosnąca w niewłaściwym miejscu.
Chwasty bywają pięknymi roślinami, jednak w ogrodzie lub na trawniku przeważnie są niechciane i konkurują z gatunkami ozdobnymi - jednoroczne i dwuletnie, byliny lub z roślinami użytkowymi - warzywa, drzewka owocowe. Obecność chwastów w miejscach nieuprawianych nie zawsze bywa niepożądana, często oznacza bowiem, że gleba jest żyzna.
Chwasty - rośliny wskaźnikowe
Wiele gatunków chwastów rośnie tylko lub przeważnie na określonym typie gleby. Niektóre występują tylko na glebach suchych, inne na wilgotnych, jeszcze inne na kwaśnych lub tylko wapiennych. Ta specyficzna zależność powoduje, że chwasty odgrywają szczególną rolę w ogrodzie jako rośliny wskaźnikowe.
Jeśli poznamy chwasty rosnące w naszym ogrodzie to łatwiej zorientujemy się, jakie właściwości ma gleba. Wiele chwastów jest kosmopolitycznych - występują powszechnie na znacznych obszarach, na różnych typach gleb.
 |
 |
| Często pospolity chwast (koniczyna biała) może nas bardzo uszczęśliwić. Szacuje się, że na około 10000 trójlistnych koniczynek przypada jedna czterolistna, fot. Paweł Romanowski |
Bez wątpienia kwitnące chwasty (mniszki i stokrotki) są bardzo ozdobne, jednak większość właścicieli trawników stara się nie dopuścić do zakwitnięcia chwastów, fot. Paweł Romanowski |
 |
 |
| Mniszek lekarski (Taraxacum officinale), błędnie nazywany mleczem, jest bardzo pospolitym chwastem zarówno na trawnikach, jak i na rabatach kwiatowych, warzywnikach oraz sadach. Chwast ten może rosnąć na prawie każdej glebie. Bardzo szybko się rozsiewa poprzez nasiona zaopatrzone w aparat lotny w postaci puchu. Zapewne każdy z nas zna pospolite dmuchawce, fot. z lewej Paweł Romanowski, z prawej www.sxc.hu |
Chwasty w ogrodzie – rozpoznawanie gatunków
Pomocne w rozpoznawaniu chwastów w ogrodzie mogą być dostępne na rynku poradniki ze zdjęciami i rysunkami ułatwiającymi rozpoznanie gatunków. Poznanie chwastów pozwoli na szybsze i dokładniejsze rozpoznanie warunków glebowych na danym terenie.
Na podstawie występowanie określonych gatunków chwastów można określić warunki glebowe. Sporadyczne występowanie pojedynczych chwastów jeszcze o niczym jeszcze nie świadczy. Dopiero wtedy, gdy chwast pojawia się w znacznej liczebności lub występuje kilka gatunków chwastów wskaźnikowych dla danej gleby, można być zupełnie pewnym słuszności wyciągniętych wniosków.
Niektóre chwasty występują tylko na określonych rodzajach gleb.
Dzięki ich obserwacji możemy łatwo określić, jaką glebę mamy w ogrodzie.
|
Chwasty występujące powszechnie (kosmopolityczne):
- mlecz polny (Sonchus arvensis)
- mniszek pospolity (Taraxacum officinale)
- rdest ptasi (Polygonium aviculare)
- tasznik pospolity (Capsella bursa-pastoris)
Chwasty na glebach ciężkich i gliniastych:
- komosa biała (Chenopodium album)
- kurzyślad polny (Anagallis arvensis)
- mlecz kolczasty (Sonchus asper)
- rumian pospolity (Anthemis arvensis)
- szczaw kędzierzawy (Rumex crispus)
- bylica pospolita (Artemisia vulgaris)
- podbiał pospolity (Tussilago farfara)
Chwasty na glebach piaszczystych, ubogich w próchnicę:
- babka wąskolistna (Plantago lanceolata)
- chłodek drobny (Arnoseris minima)
- chroszcz nagołodygowy (Teesolalea nudicaulis)
- koniczyna polna (Trifolium arvense)
- prosienicznik gładki (Hyophoeris glabra)
- przymiotno kanadyjskie (Erigeron canadensis)
- turzyca piaskowa (Carex arenaria)
Chwasty na glebach piaszczystych i słabogliniastych:
- czerwiec roczny (Scleranthus annuus)
- gęsiówka piaskowa (Arabis arenosa)
- mak piaskowy (Papaver argemone)
- przymiotno kanadyjskie (Erigeron canadensis)
- sporek polny (Spergula arvensis)
- szczaw roczny (Rumex acetostella)
Chwasty na glebach bogatych w próchnicę:
- bodziszek drobny (Geranium pusillum)
- dymnica pospolita (Fumaria officinalis)
- maruna bezwonna (Matricaria inodora)
- szczaw żółty (Rumex patienta)
- gwiazdnica pospolita (Stellaria media)
- łoboda ogrodowa (Atriplex hortense)
- pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica)
- pokrzywa żegawka (Urtica urens)
- tasznik pospolity (Capsella bursa)
Chwasty na glebach wilgotnych i podmokłych:
- rdest kolankowy (Polygonum nodosum)
- rdest gruczołowaty (Polygonum tomentosum)
- jaskier rozłogowy (Ranunculus repens)
- bobrek trójlistny (Menyanthes trifoliata)
- czerniec gronkowy (Acetaea spicata)
- czyściec błotny (Stachys palustris)
- jaskier rozłogowy, podbiał pospolity (Tussilago farfara)
- kozłek lekarski (Valeriana officinalis)
- mydlinica lekarska (Saponaria officinalis)
- skrzyp polny (Equisetum arvense)
- szalej jadowity (Cikuta virosa)
- żywokost lekarski (Symphytum officinale)
Chwasty na glebach bogatych w azot:
- przytulia czepna (Galium aparine)
- komosa biała (Chenopodium album)
- gwiazdnica pospolita (Stellaria media)
- pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica)
Chwasty na glebach ubogich w azot:
- wyka drobnokwiatowa (Vicia hirsuta)
- wyczyniec polny (Alopecurus myosuroides)
- koniczyna biała (Trifolium repens)
- babka lancetowata (Plantago lanceolata)
- babka zwyczajna (Plantago maior)
Chwasty na glebach wapiennych (bogatych w wapń):
- blekot pospolity (Aethusa cynapium)
- ciec roczny (Stachys annua)
- groszek bulwiasty (Lathyrus taberosus)
- lepnica rozdęta (Silene inflata)
- przetacznik lśniący (Veronica polita)
- rolnica pospolita (Sherardia arvensis)
- cykoria podróżnik (Cichorium intybus)
- czyściec prosty (Stachys rectus)
- miłek wiosenny (Adonis vernalis)
- pierwiosnka lekarska (Primula officinalis)
- podbiał pospolity (Tussilago farfara)
Chwasty na glebach zasadowych:
- fiołek polny (Viola arvensis)
- gorczyca polna (Sinapsis arvensis)
- szałwia łąkowa (Salvia pratensis)
- pięciornik rozłogowy (Potentilla reptans)
- lucerna siewna (Medicago sativa)
- bodziszek łąkowy (Geranium pratense)
- dymnica pospolita (Fumaria officinalis)
- jasnota biała (Lamium album)
- pokrzywa żegawka (Urtica urens)
- poziewnik polny (Galeopsis landanum)
- mak polny (Papaver rhoeas)
- ostróżeczka polna (Consolida regalis)
- tobołki polne (Thlapsi arvense)
- owies głuchy (Avena fatua)
Chwasty na glebach kwaśnych:
- czerwiec roczny (Sceranthus annuus)
- fiołek trójbarwny (Viola tricolor)
- iglica pospolita (Erodium cicutarium)
- koniczyna polna (Trifolium repens)
- rzodkiew świrzepa (Raphanus sativus)
- rumian polny (Anthemis arvensis)
- sporek wiosenny (Spergula morisonii)
- szczaw polny (Rumex acetosella)
Paweł Romanowski
