Kompost - co, jak i gdzie kompostować?

Kompost - złoto ogrodników

Kompostowanie jest najlepszym i najkorzystniejszym dla ogrodu sposobem zagospodarowania wszelkich resztek roślinnych. Dzięki kompostowaniu organiczne "śmieci" można przekształcić w cenny nawóz - zupełnie za darmo. Wystarczy jedynie trochę pracy i odrobina cierpliwości.

Kompost jest dobrym i naturalnym nawozem, jest tanią i łatwą do uzyskania alternatywą dla obornika. Warto w swoim ogrodzie zbudować najprostszy kompostownik i wykorzystywać nawóz kompostowy do uprawy roślin.

Do czego wykorzystać kompost?

Kompost można wykorzystać pod wszystkie rośliny w ogrodzie, jako nawóz przedsiewny (jesienią lub wczesną wiosną), a także nawóz pogłówny (w czasie wegetacji roślin). W pierwszym przypadku przekopuje się go, w drugim tylko lekko miesza z górną warstwą gleby. Kompostu można także używać jako ściółki, jako składnik podłoża do wysiewu nasion, do zaprawiania dołków przy sadzeniu roślin.

Z czego zrobić kompost?

Materiały nadające się do kompostowania pojawiają się przez cały rok. Nie marnujmy tak różnorodnej materii organicznej powstającej na naszych działkach. Pamiętajmy jednak, że mimo dużej różnorodności materiałów kompostownik nie jest śmietnikiem. Należy pamiętać, że nie wszystkie rzeczy nadają się do kompostowania. Odpadki, które przeznaczamy na kompost muszą być biodegradowalne, a nawet w tej grupie znajdują się wyjątki, których nie kompostujemy.

Gdzie zrobić kompost?

Proces kompostowania może przebiegać w pryzmach, kompostownikach lub termokompostownikach. Każdy z typów kompostowania ma swoje wady i zalety.

Gdzie postawić kompostownik?

Kompostownik powinien być umieszczony w częściowo zacienionym miejscu, najlepiej od strony północnej lub północno-zachodniej, w miejscu osłoniętym od wiatru. Takie stanowisko zapewni mniejszą utratę wilgoci. Stanowisko zacienione nie jest polecane, gdyż może ono utrudniać odpowiednie nagrzewanie się materii organicznej co spowolni przemiany kompostowanej masy.

Należy zapewnić sobie łatwy dostęp do kompostownika, w celu przerzucania i napowietrzania materii organicznej, a także polewania pryzmy wodą w czasie suszy i upału. Przed zbudowaniem kompostownika warto zaplanować dojazd dla taczki, gdyż ręczne wynoszenie kompostu jest bardzo uciążliwe i pracochłonne.

Jak układać warstwy materii organicznej na kompostowniku?

Kompostownik, niezależnie od swojej formy nie powinien mieć dna. Materię organiczną należy zbierać na gruncie przepuszczalnym, ułatwiającym odpływ wilgoci. Korzystne jest pomieszanie zielonych resztek roślin ze zdrewniałymi, a mokrych z suchymi. Warstwy powinny mieć grubość około 20 cm. Podobnie materiały suche powinno się wymieszać z wilgotnymi, a zielone ze zdrewniałymi.

Każdą warstwę przekłada się ziemią ogrodową lub dojrzałym kompostem z poprzedniego kompostowania. Układanie ściętej trawy lub liści w grubych warstwach utrudnia dostęp powietrza co doprowadza do gnicia i uniemożliwia kompostowanie.

Odpadki do kompostowania różnią się zawartością azotu, wilgotnością, stopniem zdrewnienia. Materiały ubogie w azot (np. liście), trudniej rozkładające się, przed ułożeniem na kompostowniku należy rozdrobnić i wymieszać nawozami z zawierającymi dużo azotu - saletra amonowa, obornik bydlęcy lub ptasi lub roślinami motylkowymi. Produkując kompost jednolity z kory, trocin, liści lub słomy konieczny jest dodatek azotu, ponieważ materiały te zawierają go bardzo mało.

Otwarty kompostownik może być wykonany z drewna lub z plastiku. Drewniany kompostownik jest łatwy w budowie. Jest to "skrzynia bez dna", fot. Euro-Matex

Termokompostownik najczęściej wykonany jest z tworzywa sztucznego. Kompostowanie może przebiegać do 70% szybciej w niż na pryzmie

Pryzma kompostowa - cykl dwuletni

Założenie pryzmy kompostowej jest najprostszym sposobem kompostowania materii organicznej w ogrodzie. Polega to na wydzieleniu miejsca, gdzie będziemy wyrzucać odpady roślinne. Docelowo potrzebne będzie miejsce na dwie pryzmy - jedna w stanie zaawansowanego rozkładu, dojrzewająca, a druga świeża - ta, na którą właśnie wyrzuca się odpadki. Pryzmy należy stale, co kilka tygodni przerabiać widłami, aby dobrze wymieszać materię organiczną i doprowadzić powietrze do całej pryzmy.

Pryzmę kompostową likwiduje się raz w roku, wywożąc ją na rabaty i zagony, a na jej miejsce zakłada się nową, która będzie gotowa do użycia za dwa lata.

Drewniany kompostownik

Kompostownik drewniany jest pojemnikiem bez dna, o drewnianych bocznych ściankach i bez przykrycia. Taki kompostownik powinien być czyszczony raz w roku (nierozłożony materiał z wierzchu trzeba wybrać, a po wykorzystaniu gotowego kompostu z dołu wrzucić z powrotem do kompostownika). W centrach ogrodniczych dostępne są gotowe drewniane kompostowniki. Ich konstrukcja nie jest skomplikowana dlatego można je wykonać własnoręczne.

Termokompostownik - kompost w kilka tygodni

Ostatnio popularne w sprzedaży są gotowe termokompostowniki plastikowe. Można je kupić w centrach ogrodniczych, marketach budowlanych lub zamówić przez internet. Dzięki zamkniętej formie zapewnia on stabilną wilgotność. Powietrze dochodzi do materii organicznej poprzez otwory w ściankach kompostownika. Plastikowe ścianki podczas słonecznej pogody nagrzewają się przyspieszając proces kompostowania. W czasie ciepłej pogody trwa ono zaledwie kilka tygodni.

Paweł Romanowski