Nawozy NPK - co oznacza ten skrót?
Nawozy mineralne są to związki chemiczne lub ich mieszaniny, zawierające składniki pokarmowe stosowane w nawożeniu roślin, będące produktem przemysłu nawozowego.
Nawozy mineralne, tzw. sztuczne, mają ściśle określony skład, zależny od potrzeb roślin. Ich podstawowymi i głównymi składnikami są:
- azot - N,
- fosfor - P,
- potas - K,
dlatego też często nazywane są nawozami typu NPK.
-
azot - N
to podstawowy składnik niezbędny do wzrostu roślin. Odpowiada za przyrost zielonej masy roślin.
-
fosfor - P
odpowiedzialny jest za wykształcanie się części generatywnych roślin (nasiona, owoce).
-
potas - K
poprawia odporność roślin na niskie temperatury i choroby, wydłuża okres przechowywania warzyw.
W nawożeniu gleb, oprócz azotu, fosforu i potasu stosuje się również nawozy wapniowe i magnezowe. Dostarczają one składników pokarmowych roślinom oraz poprawiają odczyn i właściwości gleby w ogrodzie.
|
Podział nawozów mineralnych
Nawozy dzielimy na nawozy mineralne jednoskładnikowe (zawierają eden pierwiastek w dużej ilości) i nawozy mineralne wieloskładnikowe (zawierają NPK oraz mikroelementy w różnych konfiguracjach i ilości).
W przypadku nawozów jednoskładnikowych łatwiej jest dopasować odpowiednią porcję nawozu dla danej rośliny.Natomiast nawozy wieloskładnikowe za jednym razem uzupełniają wszystkie niedobory pokarmowe.
Nawozy mineralne występują w formie płynnej lub jako granulat. Granulat sypiemy pod rośliny lub mieszamy z ziemią. Natomiast nawozami w formie płynnej po uprzednim rozcieńczeniu z wodą podlewamy lub opryskujemy rośliny. Stosując nawozy, należy ściśle przestrzegać dawek oraz zasad postępowania podanych na opakowaniu. Nieodpowiednie użycie będzie miało skutek odwrotny do zamierzonego. Nadmiar jednego z pierwiastków bardzo często skutkuje zahamowaniem pobierania innego.
Nawozy mineralne jednoskładnikowe
Nawozy mineralne jednoskładnikowe są bogate tylko w jeden pierwiastek i stosuje się je, kiedy gleba wskazuje niedobór tego właśnie składnika - nawozy azotowe, uzupełniają niedobór azotu, nawozy fosforowe - fosforu, a nawozy potasowe - potasu. Przenawożenie może spowodować zasolenie podłoża i zniszczenie roślin, a także do kumulacji szkodliwych związków w glebie.
Nawozy azotowe należy stosować wiosną, nigdy jesienią, ponieważ azot jest wypłukiwany do głębszych warstw gleby. Azot także łatwo uwalnia się do atmosfery, dlatego też nawóz należy wymieszać z glebą.
Nawozy azotowe (podana procentowa zawartość azotu - N):
- saletra amonowa 34%,
- mocznik 46%,
- saletrzak 25%,
- saletra wapniowa 15,5%
- siarczan amonu 20%.
Nawozy fosforowe nie są wymywane i słabo przemieszczają się w głąb ziemi. Najlepiej podzielić wymaganą dawkę na dwie części i jedną przekopać z ziemią – jesienią, a drugą wymieszać z wierzchnią warstwą - wiosną.
Nawozy fosforowe (podana procentowa zawartość fosforu – P):
- superfosfat potrójny, granulowany 46% P2O5,
- superfosfat potrójny, borowany 44% P2O5, 0,5% B,
- superfosfat magnezowy 15,5% P2O5, 6,6% MgO.
Nawozy potasowe stosuje się przed siewem. Po rozrzuceniu nawozu, należy wymieszać go z ziemią.
Nawozy potasowe (podana procentowa zawartość potasu - K):
- siarczan potasu 48% K20,
- sól potasowa 40 - 60% K20.
Nawozy mineralne wieloskładnikowe
Nawozy mineralne wieloskładnikowe nazywane są także mieszanymi. Zawierają wszystkie składniki pokarmowe dla roślin w różnych proporcjach NPK oraz inne makroelementy, a także mikroelementy. O tym, do jakich upraw się nadają, informuje notka na opakowaniu. Początkujący ogrodnicy wybierają najczęściej nawozy uniwersalne, rzadziej nawozy specjalistyczne.
Nawozy wieloskładnikowe uniwersalne i specjalistyczne
Nawozy wieloskładnikowe uniwersalne i specjalistyczne są to nawozy najczęściej stosowane. W zależności od formy (płynna, granulowana) rośliny pobierają zawarte w nich składniki z różną prędkością. Najszybsze efekty dają nawozy płynne (nawożenie dolistne), wolniejsze efekty - granulowane. Po znalezieniu się w glebie, związki mineralne w nich zawarte uwalniają się i są pobierane przez rośliny. Działają krócej ale bardziej intensywnie, przy zbyt dużej dawce mogą powodować uszkodzenia roślin.
Nawozy wieloskładnikowe uniwersalne:
- Azofoska,
- Polifoska,
- Fructus,
- Florovit,
- Planton.
Warto sięgać także po nawozy specjalistyczne (np. do iglaków, roślin zielonych lub roślin kwitnących), gdyż mają tak skomponowany skład, który w pełni odpowiadający danej grupie roślin.
Nawozy wieloskładnikowe wolno działające
Nawozy wieloskładnikowe wolno działające to nowoczesne nawozy, w których specjalna otoczka wokół granulek nawozu kontroluje uwalnianie składników pokarmowych. Dzięki stosowanym otoczkom związki chemiczne nie mają bezpośredniego kontaktu z korzeniami roślin, nie grozi im więc przenawożenie. Szybkość uwalniania składników pokarmowych jest uzależniona od temperatury i wilgotności podłoża: im gleba cieplejsza i bardziej mokra - tym więcej składników pokarmowych zostaje uwolnionych. Jest to odpowiednie do szybkości wzrostu roślin - im cieplej, tym szybciej rosną. Nawozy takie mają najczęściej ustaloną długość okresu rozkładania się w glebie (np. nawozy 100-dniowe.). Są to drogie, ale bardzo efektywne nawozy stosowane na szeroką skalę w uprawie roślin ozdobnych. Pozwalają ograniczyć nawożenia do jednego zabiegu wiosną.
Nawozy wieloskładnikowe wolno działające:
- Dendrowit,
- Osmocote,
- Planton Cote,
- Pokon Season Comfort.
Paweł Romanowski
