Odpowiedź eksperta:
Aktinidia ostrolistna (Actinidia arguta) oraz aktinidia pstrolistna (Actinidia colomicta) to dwa gatunki pnączy kiwi, które można u nas swobodnie uprawiać. Powszechnie znane owoce kiwi pochodzą od aktinidii chińskiej (Actinidia deliciosa), która nie występuje u nas ze względu na zbyt chłodny klimat. Naturalnie występuje ona w Chinach, a uprawiana jest w Nowej Zelandii, we Włoszech, Hiszpanii, Grecji i Francji.
|
|
Dwubarwne liście aktinidii
fot. M. Palczyńska
|
Aktinidia jest rośliną dwupienną, zatem warunkiem ukazania się owoców na osobnikach żeńskich jest posadzenie w pobliżu przynajmniej jednego egzemplarza męskiego.
Najlepsze stanowisko dla obydwu rosnących w Polsce aktinidii to miejsce słoneczne o żyznej i dość wilgotnej glebie. W celu wzbogacenia podłoża należy przed posadzeniem wykopać obszerny dół o głębokości pół metra i wypełnić go torfem lub kompostem zmieszanym z gliną.
Ze względu na dużą siłę wzrostu potrzebują one dość dużo miejsca do rozpostarcia pędów. Cięcia ograniczające rozrost pnącza najlepiej wykonywać latem lub pod koniec zimy (luty/marzec). Podpory powinny być ażurowe (siatka, drewniane sztachety, metalowe pręty), aby roślina mogła się wokół nich owijać. Co 3–4 lata powinno się wykonywać cięcie odmładzające, które dobrze wpływa na kwitnienie i owocowanie rośliny.
Obydwa gatunki są bardzo podobne w uprawie, różnią się od siebie jedynie zabarwieniem liści i siłą wzrostu. Liście aktinidii pstrolistnej są trójbarwne – zielono-biało-różowe. Pnącze to dorasta tylko do 5 m, podczas gdy gatunek ostrolistny osiąga długość 15 m. Dodatkowym walorem jest jesienne, intensywnie żółte przebarwienie.
Jeśli zależy nam na kwiatach i owocach, należy uzbroić się w cierpliwość, gdyż sadzonki aktinidii zakwitają dopiero po około 3 latach po posadzeniu. Dekoracyjne, niewielkie białe kwiaty rozwijają się na początku maja. Zapylone kwiaty żeńskie szybko przekształcają się w owoce, które przypominają agrest wielkości 3–4 cm o równie zielonej i jadalnej skórce.
Dojrzałe owoce kiwi można zrywać z krzewów w październiku. Można jeść je na surowo, dodawać do ciast, suszyć lub robić z nich różnego rodzaju przetwory, konfitury, wina, nalewki. Surowe owoce zawierają dużo witaminy C.
Powszechnie stosowane odmiany to:
- żeńskie – 'Genewa', 'Rogów', 'Rumbo'
- obupłciowe (samopylne) – 'Issai', 'Dr Szymanowski'
Aktinidia nie jest podatna na choroby grzybowe, mszyce czy gąsienice, jednak pnącze to upodobały sobie koty, którym smakują szczególnie młode pędy. Najlepszym rozwiązaniem w przypadku kociego sąsiedztwa będzie osłonięcie młodych sadzonek plastikową siatką.
