Sklep ogrodniczy Sadowniczy.pl

Temat na czasie

Jak pielęgnować gwiazdę betlejemską?
pielęgnacja gwiazdy betlejemskiej fot. Stars For Europe
Pytanie czytelnika: Jak co roku zdecydowałam się na zakup gwiazdy betlejemskiej. Zależy mi na tym, żeby jak najdłużej cieszyć się jej urokiem. W związku z tym proszę o kilka porad dotyczących wyboru i pielęgnacji tej rośliny.  

tydzień w ogrodzie   28-11 - 04-12

liscie, fot. spiddekaga, SXC
Przykryjmy miejsca, gdzie we wrześniu lub październiku zostały posadzone cebulki roślin kwitnących wiosną. Najlepsza do tego celu będzie kora lub torf (warstwa grubości 2–4-cm), gałązki świerkowe, suche liście lub słoma ...
Z trawnika należy systematycznie usuwać opadające liście. W tym celu możemy użyć tzw. miotłograbi o miękkich, sprężystych zębach lub odkurzacza ogrodowego (elektrycznego lub spalinowego), który zasysa liście, ściętą trawę, szyszki, gałązki i inne resztki roślinne. Odkurzacza można także używać jako dmuchawy usuwającej śmiecie z miejsc trudno dostępnych ...
Posadzone młode egzemplarze są szczególnie narażone na działanie mrozu, zatem chcąc cieszyć się ich urokiem w następnych latach należy pamiętać o bardzo dokładnym zabezpieczeniu ich przed zimą. ...
Zimą rośliny balkonowe są szczególnie narażone na przemarzanie, gdyż ich korzenie osłonięte są jedynie doniczką i cienką warstwą ziemi. Trzeba je zabezpieczyć przed mrozem. ...
Większość bylin na rabacie powinna być zabezpieczona przed mrozem. Dowiedz się, które to rośliny oraz jak ochronić je przed zimą. ...
zobacz wszystkie
Twój ogród / Zakładanie ogrodu / Artykuły /

Pierwiosnki czyli prymulki w ogrodzie - gatunki i uprawa

Sama ich nazwa – pierwiosnek, pierwiosnka, prymulka, prymula sugeruje, że pojawia się wiosną jako jedne z pierwszych kwiatów. I rzeczywiście duża grupa pierwiosnków zaczyna kwitnąć już wczesną wiosną. Poznaj najpopularniejsze gatunki.

pierwiosnki fot. seagul Pixabay

Primula

Pierwiosnki (Primula) to liczny rodzaj, który liczy ponad 500 gatunków. Naturalnie występują głównie w górach w Europie i w Azji, na terenach o klimacie umiarkowanym. W Polsce występuje kilkanaście gatunków np. pierwiosnek lekarski, bezłodygowy czy łyszczak. Niektóre gatunki tak jak pierwiosnek Hallera, rosnący w Bieszczadach zaliczany jest niestety już do gatunków wymarłych. Jeśli spotkamy dziko rosnące pierwiosnki nie należy ich wykopywać, gdyż są pod ścisłą ochroną.

Nazwa rodzajowa pierwiosnka pochodzi od łacińskiego słowa primus - wczesny. Bardzo często nazywany jest także prymulką lub prymulą.

Mimo, że pierwiosnki są bylinami o niezbyt pokaźnych rozmiarach, cieszą się w ogródkach i domach dużą popularnością, przede wszystkim ze względu na żywe i bardzo różnorodne kolory kwiatów oraz wczesne kwitnienie. Podczas łagodnych zim pierwsze pierwiosnki zakwitają już w marcu, ostatnie natomiast na początku lata.

prymulki fot. Stefan Schweihofer Pixabay
fot. Stefan Schweihofer Pixabay

Pierwiosnki w ogrodzie...

Pierwiosnek jest przede wszystkim rośliną ogrodową. Doskonale sprawdzają się na skalnikach i wiosennych rabatach. Można go sadzić w towarzystwie wiosennych roślin cebulowych, jednak barwne kolory roślin w dużym skupisku mogą spowodować, że tęcza barw przyćmi urok kwiatów. Lepiej prezentują się na bardziej jednorodnym tle.

Pierwiosnki dobrze prezentują się także pod bezlistnymi jeszcze drzewami lub krzewami, a także w sąsiedztwie roślin zimozielonych takich jak: bluszcz, barwinek czy bergenia. Potrzebujące wilgotnych siedlisk (pierwiosnek: omączony, kwiecisty, japoński) można sadzić przy oczkach wodnych. Należy jednak pamiętać, aby ze względu na niezbyt wysokie rozmiary nie sadzić ich przed wyższymi roślinami, które je zasłonią. Pierwiosnki: gruziński, bezłodygowy i wyniosły doskonale będą się prezentować wzdłuż ścieżek. Na skalniakach dobrze rośnie pierwiosnek: bezłodygowy, gruziński, łyszczak, ząbkowany, zarzyczkowaty.

i w doniczce...

Pierwiosnki sadzone są często do doniczek, koszy lub innych pojemników, dekorując balkony i tarasy wczesną wiosną. Z roku na rok zyskują na popularności w czasie Świąt Wielkiej Nocy, kiedy razem z żółtymi narcyzami stają się główną ozdobą świątecznych stołów. Tworzone są z nich wielobarwne kompozycje, ubarwiające każde pomieszczenie. Po przekwitnięciu pierwiosnki można wyjąć z doniczki i posadzić bezpośrednio do gruntu w ogrodzie. Istnieje jednak niebezpieczeństwo, że rośliny będą odznaczały się niską mrozoodpornością. Dowiedz się więcej z artykułu: Pierwiosnki w doniczkach - jak uprawiać domowe prymulki?

Gdzie sadzić pierwiosnki?

Pierwiosnki lubią dobrze oświetlone miejsca na rabacie, jednak nie należy ich sadzić w pełnym słońcu, gdyż z roku na rok będą kwitły słabiej, aż w końcu znikną całkowicie.

Odpowiednie podłoże

Aby cieszyć się pierwiosnkami przez wiele lat należy starannie przygotować podłoże przed posadzeniem roślin. Pierwiosnki wymagają gleb żyznych, bogatych w próchnicę, dość ciężkich, gliniastych, które nawet latem są wilgotne. Na glebach lekkich i piaszczystych nawet mimo częstego podlewania pierwiosnki bardzo słabo się rozwijają

Ochrona przed mrozem

Wszystkie pierwiosnki uprawne i te botaniczne w czasie bezśnieżnych zim przemarzają, dlatego też stanowiska na których rosną należy okrywać korą, suchymi liśćmi lub gałązkami jedliny.

wiosenne prymulki w ogrodzie fot. HebiFot Pixabay
fot. HebiFot Pixabay

"Legendarne" prymulki

Z pierwiosnkami wiąże się wiele legend i przesądów. Niegdyś wierzono, że wplecione we włosy lub przypięte do sukni będą magicznie oddziaływać na mężczyzn – miały otwierać ich zatwardziałe serca, budząc ciepłe uczucia do właścicielki bukiecika. Czy stąd wzięła się ich ludowa nazwa – kluczyki? Być może. Jest jednak i inna legenda, według której pierwiosnki wyrosły z pęku kluczy, upuszczonych z nieba przez Świętego Piotra. I jeszcze jedna, która podaje, że kwitnące pierwiosnki wskazują drogę do skarbów i otwierają zamki bram, za którymi są ukryte…

Prymulki do jedzenia – smacznego!

Dziko rosnące pierwiosnki lekarskie można spotkać praktycznie wszędzie. Wystarczy podczas wiosennego spaceru dobrze się rozglądać. Najczęściej rosną na brzegach rzek, na polanach, łąkach. Ich kwiaty mają owocowy, lekko kwaskowaty smak. Niegdyś były wykorzystywane przez cukierników – kandyzowano je, dodawano do galaretek, a nawet używano do wyrobu cukierków i wina.

Liście pierwiosnków są również jadalne, ale najsmaczniejsze przed kwitnieniem – starsze niestety nabierają goryczki. Można je dodawać do sałatek lub zapiekać w naleśnikowym cieście. Z kolei korzeń rośliny doskonale się nadaje na syrop. Leczniczy! Pomaga bowiem przy przeziębieniach, łagodzi kaszel oraz różnego typu migreny.

Zanim jednak zaczniemy się zajadać własnoręcznie zebranymi pierwiosnkami, powinniśmy sprawdzić w atlasie roślin, jak dokładnie wygląda pierwiosnek lekarski – bo tylko ten możemy smakować bezkarnie. Można też kupić suszony surowiec w sklepie zielarskim. Konsumpcji doniczkowych pierwiosnków zdecydowanie nie polecam! Przede wszystkim z uwagi na chemiczne środki ochrony roślin stosowane podczas ich produkcji oraz zawartą w liściach piriminę – substancję, na którą niektóre osoby mogą być uczulone.

pierwiosnek ząbkowany pierwiosnek Viala
pierwiosnek bezłodygowy
Pierwiosnek ząbkowany,
fot. Plant Publicity Holland
Pierwiosnek Viala,
fot. Plant Publicity Holland
Pierwiosnek bezłodygowy,
fot. Plant Publicity Holland

 

Popularne gatunki pierwiosnków

Gatunek Charakterystyka Kolor kwiatów Termin kwitnienia

Pierwiosnek lekarski
(Primula officinalis
syn. Primula veris)

kwiaty osiągają wysokość 10-25 cm, liście pomarszczone, pod spodem pokryte białym nalotem żółty marzec - maj

Pierwiosnek gruziński
(Primula juliae)

najniższy z gatunków, dorasta do 5 cm, tworzy niską darń biały, różowy, czerwony, purpurowy, niebieskawy ciemnofioletowy z żółtym oczkiem marzec - maj

Pierwiosnek bezłodygowy (Primula vulgaris)

kwiaty wyrastają wprost ze środka rozety liściowej biały, różowy, czerwony, niebieski, fioletowo-niebieski kwiecień

Pierwiosnek wyniosły
(Primula eliator)

liście pomarszczone, omszone po obu stronach. Łodyga kwiatostanowa dorasta do 40 cm biały, kremowy, żółty, różowy, pomarańczowy, czerwony, rdzawy, purpurowy kwiecień

Pierwiosnek omączony
(Primula farinosa)

białe włoski porastają od spodu wydłużonych liści, łodyga kwiatostanowa dorasta do 25 cm różowy, purpurowy, fioletowy z żółtą gardzielą kwiecień

Pierwiosnek ząbkowany
(Primula denticulata)

sztywne pędy kwiatostanowe wysokości 10-30 cm, wyrastają zanim rozwiną się liście biały, purpurowy, ciemnofioletowy marzec

Pierwiosnek kwiecisty
(Primula florindae)

łodygi kwiatostanowe dorastają do 1 m wysokości żółty czerwiec - lipiec

Pierwiosnek Viala
(Primula vialii)

kwiaty gęste, wydłużone, wysokość 40-60 cm dwubarwne kłosy – kielichy ciemnoczerwone, kwiaty różowo-liliowe czerwiec - lipiec

 

Opracowanie na podstawie materiałów od Colour Your Life, zdjęcie tytułowe: fot. seagul Pixabay

 

Polecamy rośliny i produkty ogrodnicze w sklepie internetowym Sadowniczy.pl

Pozostałe artykuły

roślina dwuletnia fot. Hans Braxmeier - Pixabay.com
Uprawa roślin dwuletnich Piękne i atrakcyjne kwiaty dwuletnie to rośliny szczególne. Nie doczekamy się... więcej
jesienne sadzenie i wysiewanie fot. walkersalmanac - Pixabay.com
Co sadzić i wysiewać jesienią? Wiele osób błędnie uważa, że jesienią nie ma co robić w ogrodzie. Ta pora... więcej
roślina zimująca w gruncie fot. Ann-Marie Tholander - Pixabay.com
Zimowanie w gruncie: Delikatne piękności i wytrzymali twardziele Wiele roślin ogrodowych nie może zimować w gruncie lub wymaga osłony przed mrozem.... więcej
samosiejki w ogrodzie fot. Alina Kuptsova - Pixabay.com
Samosiejki - rośliny, które same się wysiewają Zamiast każdego roku kupować do ogrodu nowe sadzonki lub nasiona roślin ozdobnych,... więcej
złotlin kwitnący żywopłot fot. Jaana Puschkeit - Pixabay.com
Najlepsze krzewy na kwitnące żywopłoty Kwitnący żywopłot można stworzyć praktycznie z każdej liściastej rośliny... więcej
kwiaty balkonowe w gruncie fot. onepony - Fotolia.com
Kwiaty balkonowe w gruncie Pelargonie, lobelie czy werbeny kojarzą się głównie ze skrzynkami balkonowymi,... więcej
zobacz wszystkie

Newsletter ZielonyOgrodek.pl
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Magazyn Gardeners` World Polska - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter ZielonyOgrodek.pl, a otrzymasz najnowszy numer magazynu Gardeners` World Polska w wersji elektronicznej. Do rozdania mamy 200 egzemplarzy. Ty otrzymasz jeden z nich całkowicie za darmo.
Co tydzień otrzymasz:
Artykuły o roślinach ogrodowych i doniczkowych, reportaże z wizyt w ogrodach całego świata, porady krok po kroku jak pielęgnować swój ogród, gotowe projekty ogrodów, informacje o nowych produktach, ofertach i promocjach.
x

Zamknij okno
Newsletter
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe
informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Magazyn Gardeners` World Polska - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter ZielonyOgrodek.pl, a otrzymasz najnowszy numer magazynu Gardeners` World Polska w wersji elektronicznej. Do rozdania mamy 200 egzemplarzy. Ty otrzymasz jeden z nich całkowicie za darmo.
Co tydzień otrzymasz:
  • artykuły o roślinach ogrodowych i doniczkowych,
  • reportaże z wizyt w ogrodach całego świata,
  • porady krok po kroku jak pielęgnować swój ogród,
  • gotowe projekty ogrodów,
  • informacje o nowych produktach, ofertach i promocjach.
Zapisz się do newslettera
Kiedy zacząć dokarmianie ptaków?

Późna jesień to najlepszy moment, by zacząć dokarmianie ptaków - podaje rzecznik Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków. Przypomina jednak: jeśli przyzwyczaimy do tego ptaki, należy dbać, by w miejscu dokarmiania pokarm dostępny był stale, ...