Temat na czasie

Jesienna pielęgnacja trawnika. 12 rzeczy, które musisz zrobić przed zimą!
jesienna pielęgnacja trawnika fot. Pexels - Pixabay.com
Przeczytaj nasz jesienny trawnik w pytaniach i odpowiedziach, który powstał na podstawie pytań naszych czytelników. Dowiedz się, co zrobić by odpowiednio przygotować murawę do zbliżającej się zimy oraz jak rozwiązać najczęstsze problemy. Poznaj 12 rad na piękny i zdrowy jesienny trawnik.  

tydzień w ogrodzie   18-09 - 24-09

sadzenie cebulek, fot. Gardena
W połowie września możemy rozpocząć sadzenie roślin cebulowych (wybierajmy cebule duże i zdrowe). Głębokość sadzenia powinna być równa 2-3-krotnej wysokości cebul (na glebie piaszczystej cebule sadzimy nieco głębiej). Miejsce sadzenia cebul warto okryć na zimę korą lub słomianymi matami. ...
Posadźmy w ogrodzie wrzosy, które właśnie teraz, podczas kwitnienia są najpiękniejsze. Te sprzedawane w pojemnikach można sadzić do gruntu przez cały sezon wegetacyjny. ...
Kończymy zbiór warzyw ciepłolubnych, do których należą np.: dynia, ogórki, papryka czy pomidory. ...
Zasilmy trawę nawozami potasowymi i fosforowymi. Będzie bardziej odporna na przemarzanie i suszę. ...
Na balkonie i tarasie dosadzamy w puste miejsca rośliny sezonowe, kwitnące jesienią np. chryzantemy. ...
zobacz wszystkie
Twój ogród / Zakładanie ogrodu / Artykuły /

PIERWIOSNKI czyli prymulki w ogrodzie - gatunki i uprawa

Sama ich nazwa – pierwiosnek, pierwiosnka, prymulka, prymula sugeruje, że pojawia się wiosną jako jedne z pierwszych kwiatów. I rzeczywiście duża grupa pierwiosnków zaczyna kwitnąć już wczesną wiosną. Poznaj najpopularniejsze gatunki.

pierwiosnki fot. seagul Pixabay

Primula

Pierwiosnki (Primula) to liczny rodzaj, który liczy ponad 500 gatunków. Naturalnie występują głównie w górach w Europie i w Azji, na terenach o klimacie umiarkowanym. W Polsce występuje kilkanaście gatunków np. pierwiosnek lekarski, bezłodygowy czy łyszczak. Niektóre gatunki tak jak pierwiosnek Hallera, rosnący w Bieszczadach zaliczany jest niestety już do gatunków wymarłych. Jeśli spotkamy dziko rosnące pierwiosnki nie należy ich wykopywać, gdyż są pod ścisłą ochroną.

Nazwa rodzajowa pierwiosnka pochodzi od łacińskiego słowa primus - wczesny. Bardzo często nazywany jest także prymulką lub prymulą.

Mimo, że pierwiosnki są bylinami o niezbyt pokaźnych rozmiarach, cieszą się w ogródkach i domach dużą popularnością, przede wszystkim ze względu na żywe i bardzo różnorodne kolory kwiatów oraz wczesne kwitnienie. Podczas łagodnych zim pierwsze pierwiosnki zakwitają już w marcu, ostatnie natomiast na początku lata.

prymulki fot. Stefan Schweihofer Pixabay
fot. Stefan Schweihofer Pixabay

Pierwiosnki w ogrodzie...

Pierwiosnek jest przede wszystkim rośliną ogrodową. Doskonale sprawdzają się na skalnikach i wiosennych rabatach. Można go sadzić w towarzystwie wiosennych roślin cebulowych, jednak barwne kolory roślin w dużym skupisku mogą spowodować, że tęcza barw przyćmi urok kwiatów. Lepiej prezentują się na bardziej jednorodnym tle.

Pierwiosnki dobrze prezentują się także pod bezlistnymi jeszcze drzewami lub krzewami, a także w sąsiedztwie roślin zimozielonych takich jak: bluszcz, barwinek czy bergenia. Potrzebujące wilgotnych siedlisk (pierwiosnek: omączony, kwiecisty, japoński) można sadzić przy oczkach wodnych. Należy jednak pamiętać, aby ze względu na niezbyt wysokie rozmiary nie sadzić ich przed wyższymi roślinami, które je zasłonią. Pierwiosnki: gruziński, bezłodygowy i wyniosły doskonale będą się prezentować wzdłuż ścieżek. Na skalniakach dobrze rośnie pierwiosnek: bezłodygowy, gruziński, łyszczak, ząbkowany, zarzyczkowaty.

i w doniczce...

Pierwiosnki sadzone są często do doniczek, koszy lub innych pojemników, dekorując balkony i tarasy wczesną wiosną. Z roku na rok zyskują na popularności w czasie Świąt Wielkiej Nocy, kiedy razem z żółtymi narcyzami stają się główną ozdobą świątecznych stołów. Tworzone są z nich wielobarwne kompozycje, ubarwiające każde pomieszczenie. Po przekwitnięciu pierwiosnki można wyjąć z doniczki i posadzić bezpośrednio do gruntu w ogrodzie. Istnieje jednak niebezpieczeństwo, że rośliny będą odznaczały się niską mrozoodpornością. Dowiedz się więcej z artykułu: Pierwiosnki w doniczkach - jak uprawiać domowe prymulki?

Gdzie sadzić pierwiosnki?

Pierwiosnki lubią dobrze oświetlone miejsca na rabacie, jednak nie należy ich sadzić w pełnym słońcu, gdyż z roku na rok będą kwitły słabiej, aż w końcu znikną całkowicie.

Odpowiednie podłoże

Aby cieszyć się pierwiosnkami przez wiele lat należy starannie przygotować podłoże przed posadzeniem roślin. Pierwiosnki wymagają gleb żyznych, bogatych w próchnicę, dość ciężkich, gliniastych, które nawet latem są wilgotne. Na glebach lekkich i piaszczystych nawet mimo częstego podlewania pierwiosnki bardzo słabo się rozwijają

Ochrona przed mrozem

Wszystkie pierwiosnki uprawne i te botaniczne w czasie bezśnieżnych zim przemarzają, dlatego też stanowiska na których rosną należy okrywać korą, suchymi liśćmi lub gałązkami jedliny.

wiosenne prymulki w ogrodzie fot. HebiFot Pixabay
fot. HebiFot Pixabay

"Legendarne" prymulki

Z pierwiosnkami wiąże się wiele legend i przesądów. Niegdyś wierzono, że wplecione we włosy lub przypięte do sukni będą magicznie oddziaływać na mężczyzn – miały otwierać ich zatwardziałe serca, budząc ciepłe uczucia do właścicielki bukiecika. Czy stąd wzięła się ich ludowa nazwa – kluczyki? Być może. Jest jednak i inna legenda, według której pierwiosnki wyrosły z pęku kluczy, upuszczonych z nieba przez Świętego Piotra. I jeszcze jedna, która podaje, że kwitnące pierwiosnki wskazują drogę do skarbów i otwierają zamki bram, za którymi są ukryte…

Prymulki do jedzenia – smacznego!

Dziko rosnące pierwiosnki lekarskie można spotkać praktycznie wszędzie. Wystarczy podczas wiosennego spaceru dobrze się rozglądać. Najczęściej rosną na brzegach rzek, na polanach, łąkach. Ich kwiaty mają owocowy, lekko kwaskowaty smak. Niegdyś były wykorzystywane przez cukierników – kandyzowano je, dodawano do galaretek, a nawet używano do wyrobu cukierków i wina.

Liście pierwiosnków są również jadalne, ale najsmaczniejsze przed kwitnieniem – starsze niestety nabierają goryczki. Można je dodawać do sałatek lub zapiekać w naleśnikowym cieście. Z kolei korzeń rośliny doskonale się nadaje na syrop. Leczniczy! Pomaga bowiem przy przeziębieniach, łagodzi kaszel oraz różnego typu migreny.

Zanim jednak zaczniemy się zajadać własnoręcznie zebranymi pierwiosnkami, powinniśmy sprawdzić w atlasie roślin, jak dokładnie wygląda pierwiosnek lekarski – bo tylko ten możemy smakować bezkarnie. Można też kupić suszony surowiec w sklepie zielarskim. Konsumpcji doniczkowych pierwiosnków zdecydowanie nie polecam! Przede wszystkim z uwagi na chemiczne środki ochrony roślin stosowane podczas ich produkcji oraz zawartą w liściach piriminę – substancję, na którą niektóre osoby mogą być uczulone.

pierwiosnek ząbkowany pierwiosnek Viala
pierwiosnek bezłodygowy
Pierwiosnek ząbkowany,
fot. Plant Publicity Holland
Pierwiosnek Viala,
fot. Plant Publicity Holland
Pierwiosnek bezłodygowy,
fot. Plant Publicity Holland

 

Popularne gatunki pierwiosnków

Gatunek Charakterystyka Kolor kwiatów Termin kwitnienia

Pierwiosnek lekarski
(Primula officinalis
syn. Primula veris)

kwiaty osiągają wysokość 10-25 cm, liście pomarszczone, pod spodem pokryte białym nalotem żółty marzec - maj

Pierwiosnek gruziński
(Primula juliae)

najniższy z gatunków, dorasta do 5 cm, tworzy niską darń biały, różowy, czerwony, purpurowy, niebieskawy ciemnofioletowy z żółtym oczkiem marzec - maj

Pierwiosnek bezłodygowy (Primula vulgaris)

kwiaty wyrastają wprost ze środka rozety liściowej biały, różowy, czerwony, niebieski, fioletowo-niebieski kwiecień

Pierwiosnek wyniosły
(Primula eliator)

liście pomarszczone, omszone po obu stronach. Łodyga kwiatostanowa dorasta do 40 cm biały, kremowy, żółty, różowy, pomarańczowy, czerwony, rdzawy, purpurowy kwiecień

Pierwiosnek omączony
(Primula farinosa)

białe włoski porastają od spodu wydłużonych liści, łodyga kwiatostanowa dorasta do 25 cm różowy, purpurowy, fioletowy z żółtą gardzielą kwiecień

Pierwiosnek ząbkowany
(Primula denticulata)

sztywne pędy kwiatostanowe wysokości 10-30 cm, wyrastają zanim rozwiną się liście biały, purpurowy, ciemnofioletowy marzec

Pierwiosnek kwiecisty
(Primula florindae)

łodygi kwiatostanowe dorastają do 1 m wysokości żółty czerwiec - lipiec

Pierwiosnek Viala
(Primula vialii)

kwiaty gęste, wydłużone, wysokość 40-60 cm dwubarwne kłosy – kielichy ciemnoczerwone, kwiaty różowo-liliowe czerwiec - lipiec

 

Opracowanie na podstawie materiałów od Colour Your Life, zdjęcie tytułowe: fot. seagul Pixabay

Zobacz też:

 

Polecamy produkty ogrodnicze w sklepie internetowym Sadowniczy.pl

Pozostałe artykuły

ogród dekoracyjny jesienią fot. Tesa Robbins - Pixabay.com
Ogród piękny JESIENIĄ. 20 roślin dekoracyjnych po sezonie Kolory jesieni są zapowiedzią końca sezonu ogrodniczego, ale jest to spektakularny... więcej
zielona ściana - żywopłot w ogrodzie fot. Suttipun - Fotolia.com
Zakładanie żywopłotu w ogrodzie. Jak krok po kroku stworzyć zieloną ścianę? To jaki żywopłot posadzisz w swoim ogrodzie zależy nie tylko od Twoich upodobań,... więcej
jesień to czas sadzenia wiosennych cebulek kwiatowych fot. iBulb
CebuLOVE szaleństwo. Jesień to czas na sadzenie wiosennych cebulek kwiatowych Jesień to najlepszy czas, by pomyśleć o wiośnie. Właśnie teraz trzeba posadzić... więcej
bambusy na żywopłot fot. moonrise - Fotolia.com
Najlepsze bambusy na żywopłot Jeśli szukasz roślin na żywopłot, które szybko rosną, dobrze osłaniają ogród... więcej
pierwsze wiosenne kwiaty fot. emi-le - Pixabay.com
TOP 12 najpopularniejszych wiosennych kwiatów ogrodowych Wiosna to czas kwitnienia, najbardziej oczekiwany okres w sezonie, to nagroda dla... więcej
zakładanie ogrodu różanego fot. Igor Schubin - Pixabay.com
Jak założyć ogród różany? Róża, wytworna, piękna i elegancka, nie bez powodu nazywana jest królową kwiatów.... więcej
zobacz wszystkie
Gardeners World
Mamy dla Ciebie prezent!
Zapisz się do bezpłatnego newslettera ZielonyOgrodek.pl i pobierz GRATIS elektroniczne wydanie Magazynu Gardeners' World Polska.
W naszym newsletterze znajdziesz:
  • artykuły o roślinach ogrodowych i doniczkowych,
  • reportaże z wizyt w ogrodach całego świata,
  • porady krok po kroku jak pielęgnować swój ogród,
  • gotowe projekty ogrodów,
  • informacje o nowych produktach, ofertach i promocjach.
Cień



Mamy problem... x
...blokujesz reklamy
Drogi czytelniku! Wszystkie dostarczane przez nasz serwis treści są darmowe. Aby tak mogło pozostać musimy wyświetlać na nim reklamy. Jeśli cenisz sobie naszą pracę i chcesz aby była ona dostępna dla Ciebie za darmo prosimy wyłącz program blokujący wyświetlanie reklam.
LAZANIA z cebulek... kwiatowych. Posadź wiosenną kompozycję w doniczce

Jesienią pomyśl o wiośnie! Już teraz stwórz wiosenną kompozycję z roślin cebulowych w doniczce, która już za kilka miesięcy będzie ...