Gardeners World / Z własnego ogródka /

Rok z warzywami z metrowego poletka

Zbieraj świeże warzywa przez cały rok, nawet z malutkiej działki. Kay Maguire przedstawia plan nasadzeń dla comiesięcznych zbiorów.

warzywa z metrowego poletka

Nie potrzebujesz hektarów ziemi, by samemu zacząć uprawę warzyw. Właściwie, po niewielkim przygotowaniu, już jednometrowy zagon wystarczy, by zbierać z niego świeże warzywa przez cały rok. Kluczem do sukcesu jest skrupulatne planowanie i wybór różnych, szybko i długo plonujących gatunków. Ułożyłam plan upraw na cały rok, które dostarczą plonów z jednego zagonu dla całej rodziny.

Jedną z najlepszych metod uprawy warzyw na niewielkiej powierzchni jest obsadzenie kwadratowego poletka o boku długości zaledwie 1 metra, które podzielisz na 16 jednakowych kwadratów, a w każdym z nich będziesz uprawiał inne warzywo.

Uprawiając rośliny na kwadratowych poletkach, zapewniasz im jednakową przestrzeń do wzrostu we wszystkich kierunkach, a to oznacza, że będą mogły rosnąć nieco bliżej siebie w porównaniu z tradycyjną uprawą w rzędach. W ten sposób na niewielkim obszarze zmieścisz więcej roślin. Oczywiście możesz również powiększyć zagony tak, aby dopasowały się do przestrzeni, którą dysponujesz.

Nie potrzebujesz hektarów

Aby zbierać plony warzyw przez cały rok, nie marnuj miejsca i czasu – wybierz gatunki, które plonują szybko i dostarczą zbiorów w tym sezonie, oraz te wolniejsze, które zbierzesz w następnym sezonie. Kiedy tylko opróżnisz poletko z jednego warzywa, posadź w jego miejscu następne, by mieć pewność, że w pełni wykorzystasz każdy kwadrat. Zdecyduj się na karłowe odmiany, które nie zabierają dużo miejsca, oraz te szybko rosnące i wczesne – plonują w krótkim czasie, pozwalając na przyspieszone zbiory i zastąpienie ich kolejnymi roślinami.

Poletko wiosną

Jeśli teraz rozpoczniesz wysiewy, u schyłku wiosny otrzymasz wiele szybko rosnących warzyw, które zbierzesz w tym sezonie, i kolejnych, gotowych do zbioru latem.

Warzywnik wiosna
Wymiary poletka: 1 m szerokości × 1 m długości

Warzywnik na wiosnę - co posadzić?

Celem jest zebranie tak dużych plonów, jak to tylko możliwe, i utrzymanie wysokiej produktywności poletka przez cały rok. Nasiona szybko plonujących warzyw wysiej wprost do gruntu, a warzywa na letnie zbiory uprawiaj z rozsady pod osłonami, by wysadzić je późną wiosną po przymrozkach. Jeśli ci się uda, w kwietniu wysiej w w szybko rosnącą rzodkiewkę i sałatę w miejscu pod przyszłe pomidory, cukinię i fasolę. Uprawiaj wysokie warzywa, jak wysokopienne pomidory czy fasolę tyczną, przy północnej krawędzi zagonu, tak aby nie rzucały cienia na inne rośliny, a warzywa płożące się, jak cukinię – w rogu poletka, by nie zagłuszyły sąsiadów.

Wiosenne warzywa

S - Warzywa na szybki zbiór Szybko rosnące gatunki, które wysiejesz i zbierzesz wiosną.
W - Wysiej teraz, zbierz latem Wolniej rosnące gatunki, które wysadzisz teraz i zbierzesz latem

S

Rzodkiewka
Jedno z najlepszych warzyw na szybki zbiór. Gotowe do zbioru po 5 tygodniach.
Wysiew Wprost do gruntu po 16 nasion w małym kwadracie od początku kwietnia do września.
Odmiany ‘French Breakfast’, ‘Scarlet Globe’, ‘Sparkler 3’.

Sałata głowiasta
Główki możesz zbierać, gdy są młode i słodkie.
Wysiew Wprost do gruntu po 6 nasion w małym kwadracie od kwietnia do lipca.
Odmiany ‘Amaze’, ’Little Gem’, ‘Tom Thumb’.

Sałata liściowa
Rośnie szybko, dostarczając ciągłych zbiorów, które możesz rozpocząć już po 3 tygodniach od wysiewu.
Wysiew Wprost do gruntu w 2 rzędach w małym kwadracie, od początku kwietnia do sierpnia.
Odmiany ‘Cos Lettuce Mix’, ‘Fancy Summer Mix’, ‘Speedy Mix’.

Cebula szczypiorowa (dymka)
Zbieraj po 8 tygodniach. Możesz ją wysiać także w sierpniu i zebrać w następnym sezonie.
Wysiew Wprost do gruntu w 2 rzędach w małym kwadracie, od początku kwietnia do maja.
Odmiany ‘Apache’, ‘White Lisbon’.

Marchew
Zbieraj pierwsze marchewki już po 6 tygodniach od wysiewu.
Wysiew Wprost do gruntu po 16 nasion w małym kwadracie od początku kwietnia do lipca.
Odmiany ‘Adelaide’, ‘Ideal’, ‘Mini Finger’, ‘Rondo’.

W

Pomidory
Wybierz wczesne odmiany pomidorków koktajlowych.
Wysiew Pod osłonami w marcu. Po przymrozkach rozsadź po jednej roślinie do małego kwadratu.
Odmiany ‘Gardener’s Delight’, ‘Sungold’, ‘Sweet Aperitif’.

Fasola
Gotowa do zbioru po 10 tygodniach, systematyczny zbiór zwiększa plonowanie.
Wysiew W pomieszczeniu od kwietnia, a wprost do gruntu w maju – 4 nasiona w jednym kwadracie, po wschodach pozostaw 2 rośliny.
Odmiany ‘Cobra’ (fasola tyczna), ‘Moonlight’ i ’White Lady’ (fasole wielokwiatowe).

Cukinia
Wybierz karłowe, obficie plonujące przez całe lato odmiany.
Wysiew W pomieszczeniu w kwietniu, rozsadź po przymrozkach po 1 roślinie w małym kwadracie.
Odmiany ‘Buckingham’, ‘Patio Star’.

Jak zacząć?

przygotowanie podłoża pod uprawę warzyw
PRZYGOTUJ PODŁOŻE
Dobra ziemia to podstawa, kiedy uprawiasz wiele różnych warzyw na niewielkiej powierzchni. Intensywna uprawa wymaga doskonałego podłoża, dlatego przygotuj je odpowiednio poprzez spulchnienie i nawiezienie solidną porcją materii organicznej, np. dobrze rozłożonym obornikiem lub kompostem. Pozbądź się dużych kamieni i rozkrusz większe grudki, by przygotować ziemię do wysiewów.

wysiewanie warzyw
ROZPOCZNIJ WYSIEWY
Odporne na chłód warzywa zacznij wysiewać wprost do gruntu w kwietniu, kiedy tylko podłoże się ogrzeje. Uprawa warzyw w kwadratach zamiast w rzędach pozwala na zmniejszenie odległości pomiędzy roślinami. Większość nasion wysiewaj pojedynczo, zachowując docelowe odstępy, aby uniknąć późniejszej przerywki, a dzięki temu zaoszczędzisz i nasiona, i swój czas. W ten sposób wykorzystasz także każdy centymetr ziemi i unikniesz wolnych luk, w których mogłyby zagościć chwasty.
szybka uprawa warzyw
SZYBKIE REZULTATY
Zapewnij roślinom jak najlepszy start i uprawiaj je „na szybko”. Na brzegach zagonu zamocuj półobręcze, na których rozciągniesz folię, tworząc prosty tunel. W ten sposób ziemia ogrzeje się przed wysiewami i zapewnisz nasionom stabilny mikroklimat. Po wykiełkowaniu w ciągu dnia wietrz siewki i nie zapomnij o ich podlewaniu. Usuń osłonę, gdy zrobi się ciepło, a siewki się wzmocnią.

Działka latem

Zagon latem jest w szczytowej formie. Warzywa wysiane wiosną są gotowe do zbioru, a szybko rosnące gatunki plonują po kilku tygodniach. Tylko nie zapomnij o systematycznych wysiewach!

Warzywnik lato
Wymiary poletka: 1 m szerokości × 1 m długości

Warzywnik w lecie - co posadzić, a co zebrać?

Pomidory, fasola i cukinia, które wysiałeś wiosną, są w końcu gotowe do zbioru. Szybko rosnące wiosenne warzywa już zostały zebrane, ale wciąż możesz je wysiewać w pustych kwadratach lub zamienić na inne gatunki, np. buraki ćwikłowe. Teraz zaplanuj także jesienne i zimowe zbiory. Przed końcem lata wysiej buraki liściowe i jarmuż, które dostarczą apetycznych listków podczas zbliżających się chłodniejszych miesięcy.

Letnie warzywa

S - Warzywa na szybki zbiór Szybko rosnące gatunki, które wysiejesz i zbierzesz latem.
G - Gotowe do zbioru Warzywa wysiane wiosną są teraz gotowe do zbioru.
W - Wysiej teraz, zbierz jesienią i zimą Wolniej rosnące gatunki, które wysiejesz teraz i zbierzesz jesienią i zimą.

S

Buraki ćwikłowe
Wysiej je gęsto dla małych, słodkich „kuleczek”. Jadalne liście wykorzystaj jako boćwinę.
Wysiew Wprost do gruntu po 12 nasion w małym kwadracie od wiosny do lipca.
Odmiany ‘Action’, ‘Boltardy, ‘Chioggia’.

Sałata głowiasta (patrz wiosna)
Siej punktowo w wolnych miejscach co 2 tygodnie. Zbieraj na bieżąco, by uniknąć zakwitania roślin. Wyrywaj całe rośliny lub ścinaj je nożem tuż przy ziemi.
Wysiew Wprost do gruntu aż do lipca.

Sałata liściowa (patrz wiosna)
Zbieraj regularnie, gdy liście osiągną 5 cm wysokości, wycinając je u podstawy każdej rośliny. Kontynuuj zbiory, aż rośliny przestaną plonować, a później zastąp je nowymi.
Wysiew Wprost do gruntu aż do sierpnia.

G

Pomidory
Palikuj rośliny w miarę ich wzrostu. Usuń boczne pędy, gdy pojawią się pierwsze kwiaty i uszczknij wierzchołek rośliny, gdy zawiąże się 5 gron owoców. Zasilaj i nawadniaj rośliny, utrzymując wilgotne podłoże. Pomidory są gotowe do zbioru, gdy całe grono przyjmie jednolicie czerwoną barwę.

Cukinia
Utrzymuj wilgotne podłoże, szczególnie w okresie wzrostu owoców, i zasilaj rośliny, gdy rozpoczną plonowanie. Zbieraj sukcesywnie, by nie urosły zbyt duże i dla zwiększenia plonowania.

Fasola
Pozwól fasoli piąć się po tyczkach i kratach i przywiąż do nich jej pędy, zanim same zaczną się wspinać. Nawadniaj podłoże, by wspomóc zawiązywanie się kwiatów. Zbieraj niedojrzałe strąki, a wyrosną następne.

W

Burak liściowy
Wyjątkowo odporne i łatwe warzywo, którego liście i ogonki liściowe możesz zbierać już po 10 tygodniach. Wysiew Wprost do gruntu po 8 nasion w małym kwadracie w pełni lata. Odmiany ‘Bright Lights’, ‘Charlotte’, ‘Lucullus’.

Jarmuż
Z jednego wysiewu uzyskasz rośliny plonujące całą zimę aż do wiosny. Podlewaj rośliny, palikuj i osłaniaj siatką przed ptakami. Wysiew Wprost do gruntu po 2 nasiona w małym kwadracie przed pełnią lata. Odmiany ‘Dwarf Green Curled’, ‘Nero di Toscana’, ‘Redbor’.

Jak najlepiej wykorzystać przestrzeń?

wysiewanie nasion warzyw
KONTYNUUJ WYSIEWY
Najważniejsze w intensywnej uprawie warzyw są sukcesywne wysiewy i częste zbiory. Szybko rosnące warzywa, takie jak buraki ćwikłowe, marchew, sałata i rzodkiewka, plonują w krótkim czasie i mogą być wielokrotnie dosiewane w trakcie sezonu dla ciągłych zbiorów. Wysiewaj je co 2–4 tygodnie w każdym wolnym kwadracie zagonu, a przez całe lato dostarczą nowych warzyw.
rozsada warzyw
PLANUJ Z WYPRZEDZENIEM
Przyszedł czas na zastanowienie się nad warzywami plonującymi jesienią i zimą. W lipcu wysiej jarmuż i buraki liściowe, rzepę siej do połowy – końca sierpnia, a zimowe warzywa liściowe do połowy września. Jeśli chcesz pozostawić letnie warzywa na zagonie jak najdłużej, te, które je zastąpią, wysiej w doniczkach lub kup gotową rozsadę. Posadź ją do doniczek i uprawiaj w pomieszczeniu przez kilka tygodni, zanim we wrześniu wysadzisz sadzonki na miejsca docelowe.
ochrona warzyw
CHROŃ PRZED SZKODNIKAMI
Jedną z największych zalet upraw na niewielkiej przestrzeni jest łatwość, z jaką możesz o nie zadbać – rośliny ochronisz przed atakiem szkodników, nakrywając cały zagon gęstą siatką. Uchroni ona warzywa przed wieloma szkodnikami, od połyśnicy marchwianki po gołębie i bielinki kapustniki. Pozwól jednak owadom zapylającym oblecieć pomidory, cukinię i fasolę bądź zapyl kwiaty ręcznie.

Jesień i zima - co posadzić, a co zebrać?

Buraki liściowe i jarmuż, które wysiałeś i wysadziłeś latem, dostarczą świeżych liści w ciągu chłodnych miesięcy, a wczesną jesienią wciąż możesz wysiać ostatnie warzywa.

Jesienno-zimowe warzywa

S - Warzywa na szybki zbiór Szybko rosnące gatunki, które wysiejesz i zbierzesz jesienią i zimą.
G - Gotowe do zbioru Warzywa wysiane latem są teraz gotowe do zbioru.

S

Rzepa
Wysiej ją pod koniec sierpnia lub na początku września dla jesiennych i zimowych zbiorów.
Wysiew 4 nasiona w jednym małym kwadracie.
Odmiany ‘Armand’, ‘Snowball’.

Orientalne sałaty
To odporne warzywa liściowe, których liście możesz zbierać systematycznie jesienią i zimą. Wysiew W 2 rzędach w małym kwadracie na początku września Gatunki Komatsuna, mibuna, mizuna.

Zimowe sałaty
Odporne warzywa na cięte listki i sałaty zawiązujące główki. Wysiew Wprost do gruntu po 6 nasion lub w 2 rzędach w małym kwadracie na początku września. Gatunki i odmiany Roszponka, sałata ‘Winter Density’, gorczyca (wymaga okrycia), rukola.

G

Burak liściowy
Regularnie zrywaj najstarsze liście i okryj rośliny włókniną lub foliowym tunelem w październiku, by pomóc im przetrwać zimę i wydać wczesny plon wiosną.

Jarmuż
Dobrze radzi sobie z mrozem, a liście i łodygi można zbierać przez całą jesień i zimę. Zrywaj liście, gdy są młode i delikatne, rozpoczynając od wierzchołka rośliny. Po zjedzeniu głównego pędu rozwiną się pędy boczne, które zbierzesz w następnym roku.

Niekończące się zbiory

orientalne warzywa zbiór jarmużu ochrona warzywnika przed mrozem
OSTATNIE WYSIEWY
Jesienią wysiej warzywa tak wcześnie, jak to możliwe – kiedy ziemia jest jeszcze ciepła, a pogoda dopisuje. Nasiona zdążą wtedy wykiełkować, a rośliny nabiorą sił przed zimą. Wybierz odporne na mróz orientalne i zimowe sałaty, które poradzą sobie z mrozem. Pamiętaj też, by ograniczyć ich podlewanie.
ZBIERAJ STOPNIOWO
Wysiane latem warzywa liściowe powinny przetrwać zimę w dobrej formie, zwłaszcza przy odrobinie twojej pomocy. Naraz zrywaj tylko po kilka liści z wielu roślin. Wyrośnie ich wystarczająco dużo, by pozwolić na kilka regularnych zbiorów w trakcie sezonu.
OSŁOŃ ROŚLINY
Okryj rośliny tunelami lub agrowłókniną przed mrozem, wilgocią i szkodnikami, np. gołębiami. Użyj cegieł lub haków, by przytwierdzić włókninę, a warzywa liściowe dostarczą wspaniałych zimowych zbiorów, podczas gdy późno wysiane gatunki przezimują do wiosny, gdy zacznie się ocieplać.

 

Gardeners' World Edycja Polska Marzec-Kwiecień 2016
ilustracje: Jane Smith, zdjęcia: Sarah Cuttle, Paul Debois, Jason Ingram


Newsletter ZielonyOgrodek.pl
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Magazyn Gardeners` World Polska - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter ZielonyOgrodek.pl, a otrzymasz najnowszy numer magazynu Gardeners` World Polska w wersji elektronicznej. Do rozdania mamy 200 egzemplarzy. Ty otrzymasz jeden z nich całkowicie za darmo.
Co tydzień otrzymasz:
Artykuły o roślinach ogrodowych i doniczkowych, reportaże z wizyt w ogrodach całego świata, porady krok po kroku jak pielęgnować swój ogród, gotowe projekty ogrodów, informacje o nowych produktach, ofertach i promocjach.
x

Zamknij okno
Newsletter
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe
informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Magazyn Gardeners` World Polska - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter ZielonyOgrodek.pl, a otrzymasz najnowszy numer magazynu Gardeners` World Polska w wersji elektronicznej. Do rozdania mamy 200 egzemplarzy. Ty otrzymasz jeden z nich całkowicie za darmo.
Co tydzień otrzymasz:
  • artykuły o roślinach ogrodowych i doniczkowych,
  • reportaże z wizyt w ogrodach całego świata,
  • porady krok po kroku jak pielęgnować swój ogród,
  • gotowe projekty ogrodów,
  • informacje o nowych produktach, ofertach i promocjach.
Zapisz się do newslettera