Rośliny w religii i sztuce - chrześcijańska symbolika roślin

biblia roślina fot. Marcelo Bragion Pixabay

Poziomki, goździki, orliki, paprocie – tym i wielu innym roślinom przed wiekami przypisywano lecznicze i magiczne właściwości, w kulturze chrześcijańskiej nabrały szczególnej symboliki – powiedziała PAP Magdalena Michniewska, badająca znaczenie roślin w średniowieczu.

22

Rośliny w religii i sztuce

O ważnej roli roślin świadczą nie tylko dawne teksty kościelne, ale i motywy roślinne w sztuce. Magdalena Michniewska, badaczka roślin średniowiecza, farmaceutka i historyk sztuki, pisze o tym w książce „Rośliny w małopolskim gotyckim malarstwie tablicowym 1420-1540”.

Jak powiedziała PAP autorka, w dawnych wiekach rośliny miały zdecydowanie większe znaczenie niż dzisiaj. Pełniły przede wszystkim funkcje lecznicze, ale wierzono też, że chronią przed złymi mocami.

Przeświadczenie o ochronnej funkcji ziół sięga czasów pogańskich. W średniowieczu Kościół wierzenia te schrystianizował. W Polsce w XII w., rośliny zaczęto święcić, przede wszystkim w czasie uroczystości Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii, czyli Matki Boskiej Zielnej. Wówczas to dzięki bożemu błogosławieństwu zioła miały pomagać w ochronie zdrowia, a także zapewniać bezpieczeństwo (np. w czasie burzy), odganiać złe moce.

W zachowanych tekstach kościelnych – mówiła Michniewska – szczególnie interesujące jest błogosławieństwo mięty, zapisane w XIV w. w Poznaniu. Konsekrowana mięta miała m.in. chronić przed rozmaitymi przykrościami w sądzie, przed krzywdą w ogniu, wodzie i powietrzu, przed napadem, przed ciosami miecza, noża i innego żelaza czy wreszcie przed bólem i nagłą śmiercią.

rośliny w religii i w sztuce fot. condesign Pizabay
fot. condesign Pizabay

Symbole chrześcijańskie

Rośliny stały się istotnymi symbolami chrześcijańskimi. Łączono je z różnymi świętymi, Chrystusem, a przede wszystkim – z Matką Bożą. To szczególne powiązanie Marii z kwiatami bierze swój początek w wyjaśnieniu starotestamentowej „Pieśni nad Pieśniami”. Zawarte w niej określenia: „ogród zamknięty” czy „lilia pośród cierni” przypisano właśnie Bożej Rodzicielce.

W licznych tekstach i pieśniach średniowiecznych Marię zaczęto porównywać do kwiatów. Przede wszystkim do lilii, róży i fiołka – znamienne jest określenie Matki Bożej jako „róży miłości, lilii czystości i fiołka pokory”. Rośliny te pojawiają się na wielu obrazach maryjnych, przede wszystkim powstałych w XV i XVI w. W malarstwie Marii towarzyszą też goździki, poziomki, orliki, konwalie majowe, babki czy paprocie.

Michniewska wyjaśniła znaczenia najważniejszych dla chrześcijan roślin w średniowieczu. I tak...

goździk fot. Badziol40 Pixabay Goździki symbolizowały czystość i matczyną miłość, wskazywały na duchowy związek Marii z Chrystusem, ale i zapowiadały Pasję, czyli cierpienie Jezusa.

fot. Badziol40 Pixabay
poziomka fot. AllAnd Pixabay

Poziomki, o białych kwiatach i czerwonych owocach, podkreślały jednoczesne dziewictwo i macierzyństwo Bożej Matki. Były też symbolem Raju i wiecznej szczęśliwości w niebie. Kwitnienie i owocowanie poziomek kojarzono z nieśmiertelnością.

fot. AllAnd Pixabay

orlik fot. Anita Menger Pixabay

Orliki symbolizowały niewinność, określano je także „panieńskimi rękawiczkami” Marii. Kwiaty te mogły też odnosić się do cierpienia Marii i Jezusa.

fot. Anita Menger Pixabay

konwalia majowa fot. Barbara Bumm Pixabay

W dawnych wiekach konwalia majowa miała dla chrześcijan podobną symbolikę jak lilia. Ta „lilia dolin” – jak nazywano konwalię ponad pół tysiąca lat temu – świadczyła o czystości, ale również o pokorze Bożej Rodzicielki. Jak przekazują legendy, powstała z łez Marii stojącej pod krzyżem.

fot. Barbara Bumm Pixabay

fiołek fot. Hans Braxmeier Pixabay Fiołek z sercowatymi blaszkami liściowymi i fioletowymi kwiatami był niegdyś symbolem pokory Marii. Kolejnym symbolem pokory była, szeroko wówczas rozpowszechniona w przyrodzie, babka. Wierzono również, że roślina ta strzeże przed złem.

fot. Hans Braxmeier Pixabay
koniczyna fot. Jan Stuchlik Pixabay

Koniczynę chrześcijanie uważali za symbol zbawienia, wierzyli, że stanowi antidotum na ukąszenie węży i skorpionów, łączonych w chrześcijaństwie z szatanem.

fot. Jan Stuchlik Pixabay

paproć fot. pixabairis Pixabay

Moc odpędzania szatana przypisywano też paprociom, które równocześnie symbolizowały skromność Marii.

fot. pixabairis Pixabay

2015-08-17 
Źródło: PAP - Nauka w Polsce www.naukawpolsce.pap.pl

Tematy
Chcesz częściej widzieć nasze artykuły w Google? Dodaj Zielony Ogródek do ulubionych źródeł
Powiązane rośliny

Saneskobaria kwietniowa Sanescobaria aprilis

Powiązane artykuły
Porady na ten tydzień
Tydzień 47, Sentencja nr:6
Kolumnowe odmiany iglaków trzeba szczelnie obwiązać sznurkiem a bardziej wrażliwe odmiany owinąć agrowłókniną, aby ciężar śniegu nie wyłamał gałązek.
Przeczytaj także
Kolumnowe iglaki zimą: jak zabezpieczyć? Terminy zakładania i zdejmowania zimowych osłon Jak zabezpieczyć drzewa i krzewy liściaste przed zimą? Praktyczne porady Sprawdzone metody zabezpieczania roślin na zimę | Wszystko, co warto wiedzieć!
Tydzień 47, Sentencja nr:4
Przykryjmy miejsca, gdzie we wrześniu lub październiku zostały posadzone cebulki roślin kwitnących wiosną. Najlepsza do tego celu będzie kora lub torf, gałązki świerkowe, suche liście lub słoma.
Przeczytaj także
Spóźnione sadzenie roślin cebulowych 6 najpopularniejszych zimowych osłon dla roślin Co zrobić, by wiosenne cebulki miały piękne kwiaty? Tanie materiały do ochrony roślin przez zimnem | Jak zaoszczędzić na agrowłókninie?
Komentarze

Darmowy program
Projektowanie Ogrodu
wypróbuj online
Projektowanie ogrodu
Najnowsze artykuły