Gardeners World / Z własnego ogródka /

Sekrety Alana: wysiew nasion

Kiedy nadchodzi sezon wysiewania, ogarnia mnie ekscytacja. To tak przyjemny i fascynujący sposób na zapełnienie rabat i grządek roślinami – ale kiedy zacząć to robić? Alan Titchmarsh dzieli się swoimi wypróbowanymi sposobami.

Sekrety Alana - wysiew nasion

Wielu dobrych, doświadczonych i odnoszących sukcesy ogrodników cierpi na przykrą fobię: boją się nasion. Myślę, że została ona już naukowo opisana, a jeśli nie, to proponuję nazwać ją kiełkowaniofobią.

Czym jest spowodowane to zaburzenie? Podejrzewam, że na wczesnym etapie kariery ogrodniczej taki nieszczęśnik usłyszał, że uprawa roślin z nasion jest trudna. A później zadziałał mechanizm samospełniającej się przepowiedni.

"Swoja przygodę z nasionami rozpocząłem w bardzo młodym wieku.
Pierwszą paczkę nasion roślin jednorocznych kupiłem za kieszonkowe."

 

Mnie na szczęście ta fobia nigdy nie dotknęła. Swoją przygodę z nasionami rozpocząłem w bardzo młodym wieku, gdy pierwszą paczkę nasion roślin jednorocznych kupiłem za kieszonkowe, bez jakiejkolwiek pomocy osoby dorosłej. Wysiałem je w ogrodzie i rosły pięknie aż do chwili, kiedy tata niechcący wdepnął w moją rabatkę, pozostawiając na niej odcisk buta. Ale nawet to mnie nie zniechęciło.

Jeśli więc dotychczas unikałeś nasion, najwyższy czas to zmienić. Wysiewanie to jeden z najbardziej satysfakcjonujących aspektów ogrodnictwa: nie potrzebujesz ani dużo miejsca, ani specjalnego sprzętu, a dzięki nasionom możesz zaoszczędzić fortunę. Możesz również uprawiać nowości lub trudno dostępne odmiany, których nie kupisz w postaci sadzonek ani dużych roślin.

Sekrety Alana: wysiew nasion

W pomieszczeniu czy na zewnątrz?

Wysiew w pomieszczeniach jest kluczowy dla roślin, które wymagają ciepła (np. doniczkowych lub delikatnych gatunków egzotycznych) lub muszą wykiełkować „pod dachem”, zanim trafią do ogrodu, gdyż są zbyt wrażliwe na niskie temperatury (takie jak niektóre warzywa czy jednoroczne rośliny rabatowe).

Wszystko, czego potrzebujesz, to widny parapet – najlepiej nad grzejnikiem, utrzymującym temperaturę pokojową – oraz pojemniki lub rozsadniki i specjalne podłoże do kiełkowania.

Jeśli zamierzasz kiełkować nasiona roślin egzotycznych bądź wcześnie wschodzących, możesz zainwestować w niewielką grzałkę. Ale to dodatkowy, niemały wydatek.

"Nasiono to niezwykłe zjawisko – uśpiona roślina w odwodnionej formie,
zupełnie jak żywność dla kosmonautów."

 

Wysiew do gruntu jest najlepszym rozwiązaniem w przypadku tych gatunków, które nie lubią przesadzania (jak warzywa korzeniowe, odporne na mróz rośliny jednoroczne i te uprawiane na kwiaty cięte) albo tych, które przesadza się późno (jak kapustowate albo pszonaki). Aby wysiewać do gruntu, nie potrzebujesz niczego – po prostu wygrab ziemię, zrób rowek i oznacz, co gdzie posiałeś.

Między tymi dwiema możliwościami istnieje opcja pośrednia – wysiew pod przykryciem. Inspekt, przedsionek z dostępem światła, tzw. zimna szklarnia czy nawet wiata garażowa z przeszklonym dachem – każde z tych miejsc jest dobre na pojemniki z wysianymi nasionami roślin, które nie wymagają wysokich temperatur, tylko zahartowania, zanim trafią do gruntu.

wysiew nasion wysiew nasion wysiew nasion
Aby przykryć nasiona cienką (mniej niż 0,5 cm) warstwą podłoża, rozsyp go przez doniczkę. Nasiona duże, np. bobu, wsadź głęboko w podłoże w rozsadniku. Oznacz pojemniki, abyś wiedział, co gdzie posiałeś. Następnie obficie podlej nasiona.

 

Najodpowiedniejsze do tego celu będą rośliny dwuletnie, odporne na niskie temperatury wczesne warzywa i rośliny jednoroczne oraz groszek pachnący – do przesadzenia później w miejsce docelowe. Im więcej poświęcisz im uwagi i im lepiej będziesz kontrolować warunki, w jakich rosną, tym większy odniesiesz sukces – a w naszych czasach każda roślina to wydatek.

Gdy tylko się nad tym zastanowisz, nasiona okazują się niezwykłym zjawiskiem. To uśpiona roślina w kapsule czasu. Ma nawet własny magazyn żywności wystarczającej do czasu wytworzenia korzeni – odwodnionej i wysoko skoncentrowanej jak racje żywnościowe kosmonautów.

Sekrety Alana: wysiew nasion
Sekrety Alana: wysiew nasion
Przykryj pojemnik przezroczystą pokrywą, aby siewki miały wilgotno.
Liście zarodkowe, czyli liścienie, zapewniają siewce składniki odżywcze.

 

Nasiona zostały skonstruowane tak, aby mogły się łatwo przemieszczać – z wiatrem, wodą, roznoszone przez ptaki czy inne zwierzęta. Nie urosną więc zbyt blisko rośliny matecznej, bo nie znalazłyby tam dostatecznej ilości wody, światła i składników odżywczych.

Każde nasiono ma osłonę, która ochrania uśpiony zarodek, aż znajdzie się on w warunkach korzystnych do kiełkowania. To dlatego nasiona mogą przetrwać daleką podróż i zachować zdolność kiełkowania mimo niesprzyjających warunków: upału, chłodu, a nawet mrozu.

Skąd wiedzą, kiedy wykiełkować? Proces ten jest uruchamiany przez kombinację sprzyjającego oświetlenia, wilgotności i temperatury. Niektóre nasiona mają jakby wewnętrzny zegar odmierzający właściwą liczbę sezonów, zanim zbudzi przyszłą roślinę ze snu. To mechanizm przystosowawczy – hormony roślinne – jest typowy dla nasion drzew. Sprytne, prawda?

"Wysiewając pod przykryciem, używaj czystych pojemników
oraz nowego opakowania podłoża do kiełkowania."

 

Jeśli warunki są sprzyjające, nasiona zaczynają kiełkować. Najpierw wchłaniają wilgoć z gleby, pęcznieją i otwierają się. Następnie pojawiają się korzenie (kierują się w dół, dzięki mechanizmowi zwanemu geotropizmem); wkrótce po nich – zielony pęd, który kieruje się ku słońcu (fototropizm), i z niego rozwija się para listków zarodkowych. To liścienie będące magazynem składników budulcowych i energetycznych na pierwszy etap rozwoju rośliny.

Niedługo potem między liścieniami wyrasta pęd, a z niego – pierwsze liście właściwe, które wyglądają jak miniaturki tych, które roślina będzie wytwarzać na dalszym etapie życia. I oto mamy sadzonkę. Magia...

Sekrety Alana: wysiew nasion

Sekret sukcesu

Aby kiełkowanie się powiodło, przestrzegaj kilku zasad. Wysiewając pod przykryciem, używaj czystych pojemników i tac oraz nowego opakowania podłoża do kiełkowania (nie uniwersalnej ziemi ogrodniczej – ma zbyt zmienny skład, pełno w niej też niepożądanych organizmów). Przestrzegaj instrukcji na opakowaniu nasion odnośnie czasu, temperatury, oświetlenia i głębokości siewu. Jeśli wysiewasz do gruntu, przed wygrabieniem spulchnij glebę, aby stworzyć nasionom sprzyjające warunki. Uważaj jednak, aby nie przesadzać ze zruszaniem podłoża, bo przy pierwszym mocniejszym deszczu nasiona zapadną się w nim jak rodzynki w cieście. Jeżeli gleba jest za ciężka lub zbyt wilgotna, nasiona przykryj piaskiem albo wysiej je w wermikulicie zamiast w glebie.

Wysiane nasiona podlej, ponieważ potrzebują wilgoci, aby się otworzyć i zacząć kiełkować. Dbaj o prawidłową wilgotność podłoża (sprawdzaj to codziennie): jeśli będzie za sucho – nasiona zaschną, jeżeli zbyt mokro – zgniją lub spleśnieją.

Aby osiągnąć najlepsze i najszybsze rezultaty, używaj świeżych nasion. Firmy nasienne pakują je w szczelne foliowe torebki osłonięte kartonem, aby warunki przechowywania były optymalne. Najlepiej co roku kupować nową paczkę; nie wyrzucaj jednak tych, których zawartości nie zużyłeś w poprzednim roku. Zawiń brzeg opakowania i zaklej go taśmą; przechowuj je w chłodnym i suchym pomieszczeniu. Najlepiej umieść je dodatkowo w zamykanym plastikowym pudełku, do którego włożysz też kilka saszetek żelu krzemionkowego (silikażelu; tego samego, jaki znajdujesz w opakowaniach ze sprzętem elektronicznym), po całkowitym wysuszeniu ich w ciepłym pomieszczeniu.

"Wysiane nasiona podlej, ponieważ potrzebują wilgoci, aby się otworzyć i zacząć kiełkować."

 

Tak przechowywane nasiona w większości zachowają zdolność do kiełkowania przez lata. Jednak z roku na rok ta zdolność maleje, dlatego starsze nasiona wysiewaj nieco gęściej, aby zrównoważyć brak tych, które nie wzejdą. Wysiej je również nieco wcześniej, ponieważ kiełkują wolniej. Niektóre rośliny, takie jak pasternak, ciemierniki czy marchewnik anyżowy, nie wykiełkują, jeśli nasiona nie są całkowicie świeże, więc nie ma sensu przechowywać ich starych nasion.

Jeśli stworzysz nasionom warunki idealne, takie jak w bankach nasion, gdzie temperatura i wilgotność są utrzymywane na stałym, bardzo niskim poziomie, ich trwałość może cię zaskoczyć. Okazało się, że nasiona znalezione w egipskich grobowcach – suchych jak pieprz, chłodnych, wyłożonych kamieniami pomieszczeniach ukrytych pod piaskami pustyni – zachowały zdolność do kiełkowania przez ponad 2000 lat, co oznacza, że takie właśnie warunki były bardzo dobre. Ale ty nie chomikuj nasion. Wysiej je, i to wkrótce. Sezon już się zaczyna.

Jak głęboko siać?

Sekrety Alana: wysiew nasion

Nasiona różnią się wielkością. Nasiona orchidei są niewiele większe niż pył; nasiona kokosa są wielkie i prawie niezniszczalne. To dlatego, że czas, który muszą przetrwać, zanim znajdą korzystne warunki, różni się w zależności od ich siedliska. Nasiona orchidei spadają w wilgotną, żyzną warstwę opadłych liści i mogą wykiełkować niemal natychmiast, podczas gdy kokos przemierza znaczne odległości, unoszony przez fale, zanim morze wyrzuci go na brzeg piaszczystej plaży. Rozmiar nasion sugeruje, na jaką głębokość powinny być wysiewane. Generalna zasada głosi, że nasiona powinny być przykryte tyloma centymetrami ziemi, ile wynosi ich długość.

 

Tekst: Gardeners` World Polska, zdjęcia: Sarah Cuttle


Newsletter ZielonyOgrodek.pl
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Magazyn Gardeners` World Polska - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter ZielonyOgrodek.pl, a otrzymasz najnowszy numer magazynu Gardeners` World Polska w wersji elektronicznej. Do rozdania mamy 200 egzemplarzy. Ty otrzymasz jeden z nich całkowicie za darmo.
Co tydzień otrzymasz:
Artykuły o roślinach ogrodowych i doniczkowych, reportaże z wizyt w ogrodach całego świata, porady krok po kroku jak pielęgnować swój ogród, gotowe projekty ogrodów, informacje o nowych produktach, ofertach i promocjach.
x

Zamknij okno
Newsletter
Zapisz się do naszego bezpłatnego newslettera i otrzymuj najświeższe
informacje prosto na Twoją skrzynkę e-mailową.
Magazyn Gardeners` World Polska - wersja elektroniczna gratis!
Zapisz się na bezpłatny newsletter ZielonyOgrodek.pl, a otrzymasz najnowszy numer magazynu Gardeners` World Polska w wersji elektronicznej. Do rozdania mamy 200 egzemplarzy. Ty otrzymasz jeden z nich całkowicie za darmo.
Co tydzień otrzymasz:
  • artykuły o roślinach ogrodowych i doniczkowych,
  • reportaże z wizyt w ogrodach całego świata,
  • porady krok po kroku jak pielęgnować swój ogród,
  • gotowe projekty ogrodów,
  • informacje o nowych produktach, ofertach i promocjach.
Zapisz się do newslettera