Polecamy sklep ogrodniczy Sadowniczy.pl

Temat na czasie

Królowa na balkonie: Uprawa pelargonii w doniczce
uprawa pelargonii na balkonie fot. Pelargonium for Europe
Pelargonia to bez wątpienia jedna z najpopularniejszych i najpiękniejszych roślin doniczkowych. Nie bez powodu od wielu lat nosi zaszczytne miano „królowej balkonów”. Dowiedz się, jak ja pielęgnować, by zdobiła balkon przez cały sezon.  

tydzień w ogrodzie   19-06 - 25-06

mięta pieprzowa
Zbierajmy zioła (mięta, oregano, tymianek) do suszenia i kwiaty na suche bukiety. Rośliny zbiera się w pogodny dzień (nie wilgotny), w godzinach popołudniowych. Suszy się je w luźnych, zawieszonych pęczkach, w przewiewnym, ciemnym pomieszczeniu. ...
Można zakończyć zbiór wczesnych warzyw (przedplonu): cebuli z dymki, kalafiorów, kapusty głowiastej, rzodkiewki, sałaty, szpinaku. ...
Ważne jest usuwanie bocznych pędów pomidora (tzw. wilków), wyrastających w kątach liści. Większe krzaki należy przywiązać do palików. ...
Można przygotować sadzonki z młodych przyrostów ozdobnych krzewów liściastych. W tym celu do ukorzenienia należy uciąć młode pędy z 3-4 węzłami. ...
Zwalczamy szkodniki drzew owocowych (jabłkóweczkę, mszyce, śliwkóweczkę). Na pniach można umieścić opaski chwytne. ...
zobacz wszystkie
Twój ogród / Pielęgnacja i ochrona / Artykuły /

Skąd się biorą choroby roślin?

Praktycznie każda roślina może "zachorować". Infekcje pojawiają się wtedy, gdy rośliny uprawiane są w niewłaściwych warunkach lub są osłabione przez niewłaściwą dla nich pogodę lub uszkodzenia. Dowiedz się jakie są przyczyny chorób i jak im skutecznie zapobiegać.

choroby roślin fot. Brian Prechtel - ARS Photo Library Public Domain Wikimedia Commons

Choroby roślin są dużym utrapieniem dla każdego ogrodnika. Z powodu infekcji powodowanych przez grzyby, bakterie i wirusy, rośliny tracą nie tylko urodę i atrakcyjny wygląd, ale też walory użytkowe i "zdrowie", co często objawia się utratą plonu, a nawet śmiercią. Aby zapobiegać chorobom (przebarwieniom, plamistościom, zgniliznom i pleśniom), warto poznać źródła i przyczyny ich występowania.

O wystąpieniu każdej infekcyjnej choroby roślin decydują
trzy czynniki: roślina, patogen i środowisko.

Niezbędna jest obecność odpowiedniej rośliny żywicielskiej, sprawcy choroby i warunków sprzyjających infekcji.

Uciążliwe grzyby

Większość problemów w uprawie roślin powodują choroby powodowane przez grzyby. Odpowiadają one między innymi za występowanie mączniaka prawdziwego (np. róży), mączniaka rzekomego (np. winorośli), rdzy (np. roślin dyniowatych), szarej pleśni (np. truskawek), parcha (np. jabłoni), brunatnej zgnilizny (np. drzew pestkowych), brunatnej plamistości (np. gruszy), antraknozy (np. fasoli), czy głowni (np. cebuli) oraz wielu, wielu innych.

Rozwojowi chorób grzybowych sprzyja:

  • pogoda sprzyjająca rozwojowi choroby, np. optymalna wilgotność i temperatura (niektóre grzyby wolą wyższe temperatury, inne preferują niższe) oraz podwyższona wilgotność powietrza i podłoża (np. częste opady, wieczorne podlewanie);
  • źródła zakażenia - resztki roślinne (np. porażone, opadłe liście, mumie owocowe) lub zainfekowany nawóz organiczny (np. kompost powstały z wcześniej zainfekowanych roślin), brudna narzędzia oraz uszkodzenia mrozowe lub mechaniczne (np. źle przeprowadzone cięcie);
  • duże zagęszczenie roślin i zachwaszczenie oraz bliskie sąsiedztwo roślin żywicielskich i chorych (niektóre grzyby zimują na jednych gatunkach roślin, a rozwijają się na innych jak np. rdza gruszy lub łatwo przenoszą się z jednego gatunku rośliny na drugi np. zaraza ziemniaka, występuje też na pomidorze).
parch jabłoni fot. Jan Homann Domena publiczna Wikimedia Commons
fot. Jan Homann / Domena publiczna / Link
zaraza ziemniaka na pomidorze fot. Pam Carter - Pixabay.com
fot. Pam Carter - Pixabay.com
Parch jabłoni to jedna z najczęstszych i najgroźniejszych chorób jabłoni. Wywoływana jest przez grzyb Venturia inaequalis. Zaraza ziemniaka to bardzo groźna choroba ziemniaka i pomidora. Wywoływana jest przez organizm grzybopodobny Phytophthora infestans.

Profilaktyka w chorobach grzybowych

Na niektóre czynniki sprzyjające rozwojowi chorób grzybowych nie mamy większego wpływu, gdyż trudno byłoby osłonić cały ogród przed częstymi opadami deszczu lub zabezpieczyć wszystkie rośliny przed mrozem. Wiele źródeł choroby możemy jednak wyeliminować, ograniczając w ten sposób spowodowane przez nie straty.

Chcąc uniknąć inwazji grzybów na roślinach, powinniśmy przede wszystkim pamiętać o:

  • wysiewaniu nasion odpowiednio zaprawionych i pochodzących z pewnego źródła, wykorzystywaniu do uprawy tylko zdrowego materiału nasadzeniowego (zakup chorych roślin i sadzonek może być przyczyną infekcji innych roślin);
  • usuwaniu i niszczeniu wszystkich resztek roślinnych pozostałych po zbiorach (np. mumii owocowych, opadłych liści, zgniłych owoców, chorych pędów);
  • unikaniu wieczornego podlewania roślin i moczenia liści (na wilgotnych liściach zarodniki szybciej się rozwijają), wietrzeniu szklarni i tuneli, dezynfekcji podłoża w szklarni oraz usuwaniu i niszczeniu porażonych części roślin (np. chorych pędów);
  • przestrzeganiu zmianowania (w ogrodzie warzywnym patogeny mogą zimować w glebie i w następnym sezonie porażać warzywa z tej samej rodziny botanicznej);
  • zabezpieczaniu ran po cięciu drzew maścią ogrodniczą, odkażaniu narzędzi i pojemników użytych do pielęgnacji chorych roślin;
  • systematycznym odchwaszczaniu upraw, stosowaniu dobrze rozłożonych nawozów organicznych (np. kompostu);
  • unikaniu sadzenia roślin w zagłębieniach terenu i zastoiskach mrozowych, w pobliżu chwastów, a także unikaniu sąsiedztwa roślin żywicielskich lub chorych (uprawa pomidorów w dużej odległości od ziemniaków) oraz sadzenia jałowców w pobliżu gruszy (zapobiega to rdzy jałowcowo-gruszowej).
mączniak prawdziwy na ogórku fot. Pollinator CC BY-SA 3.0 Wikimedia Commons
fot. Pollinator / CC BY-SA 3.0 / Link
szara pleśń na pomidorze fot. Von Rasbak CC BY-SA 3.0 Wikimedia Commons
fot. Rasbak / CC BY-SA 3.0 / Link
Mączniak prawdziwy to jedna z najczęściej pojawiających się chorób roślin (ozdobnych, warzyw, owocowych). Wywoływana jest przez grzyby z rzędu Erysiphales. Szara pleśń może pojawiać się na pędach, liściach i owocach wielu roślin ogrodowych i doniczkowych. Wywoływana jest przez grzyb Botrytis cinerea.

Groźne bakterie i wirusy

Nieco rzadziej niż grzyby, przyczyną chorób roślin są bakterie i wirusy. Bakterie najczęściej powodują zrakowacenia (np. rak bakteryjny drzew pestkowych, guzowatość korzeni), pojawianie się czarnych plam (np. bakteryjna kanciasta plamistość liści ogórka) oraz mokrych zgnilizn (np. kapusty), a wirusy powodują karłowacenie i deformują liście, powodując ich nienaturalne skręcanie lub plamistości, nitkowatości, żółtaczki oraz mozaiki (np. mozaika ogórka lub tytoniu oraz ospowatość śliw).


Przeczytaj także:

Niektóre wywołane przez nie choroby (np. np. bakteryjny rak pomidora, bakterioza pierścieniowa ziemniaka, śluzak roślin psiankowatych, zamieranie gruszy, zaraza ogniowa), mogą być jednak tak groźne, że są traktowane jako choroby kwarantannowe i podlegają ścisłym przepisom prawa (min. uwzględnionym w ustawie o ochronie roślin Dz. U. 2008 r., Nr 133, poz. 849, w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 lutego 2008 r.(Dz. U. 2008 r., nr 46, poz. 272 oraz z dnia 28 czerwca 2004 r.(Dz. U. 2004 r., nr 158, poz. 1660).

Rośliny, na których zostały zaobserwowane ich objawy, wymagają bezwzględnego niszczenia, a czasem nawet zgłoszenia do Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa, w celu monitorowania rozwoju choroby na danym obszarze. Tak rygorystyczne przepisy spowodowane są dużymi stratami powodowanymi przez choroby kwarantannowe oraz łatwością ich rozprzestrzeniania się.

Zapobieganie chorobom wirusowym i bakteryjnym

Podobnie jak w przypadku chorób grzybowych, chorobom bakteryjnym i wirusowym sprzyja:

  • podwyższona wilgotność powietrza i podłoża,
  • uszkodzenia mechaniczne roślin,
  • skażony materiał nasadzeniowy i siewny,
  • brudne narzędzia i pojemniki,
  • sąsiedztwo chorych roślin oraz duże zachwaszczenie.

Wirusy bardzo skutecznie mogą przenosić się przez nasiona i sadzonki, ale mogą też rozprzestrzeniać się przy pomocy szkodników (np. mszyce przenoszą wirusy powodujące mozaikę grochu) lub przez zainfekowany sok roślinny, znajdujący się na narzędziach.

Aby zapobiegać chorobom wirusowym należy:

  • przeznaczać do uprawy jedynie zdrowy i pochodzący z pewnego źródła materiał siewny i nasadzeniowy,
  • systematycznie zwalczać szkodniki, odkażać narzędzia i pojemniki wykorzystywane do pielęgnacji chorych roślin,
  • unikać moczenia liści i nadziemnych części roślin podczas podlewania,
  • przestrzegać zmianowania upraw, usuwać i niszczyć wszystkie chore rośliny i resztki roślinne po zbiorach
  • używać do produkcji rozsady i uprawy szklarniowej tylko odkażonego podłoża.
wirus mozaiki ogórka fot. DieterO Public Domain Wikimedia Commons
fot. DieterO / Public Domain / Link
rak bakteryjny na czereśni fot. Rosser1954 CC BY-SA 3.0 Wikimedia Commons
fot. Rosser1954 / CC BY-SA 3.0 / Link
Wirus mozaiki objawia się w postaci jasnych plam na liściach ogórka. Choroba nazywana wywoływana jest przez CMV Cucumber Mosaic Virus.
Rak bakteryjny często widoczny jest na drzewach pestkowych - np. czereśniach. Wywoływany jest przez bakterie Pseudomonas syringae.


Tekst: Katarzyna Józefowicz,
zdjęcie tytułowe: Brian Prechtel / ARS Photo Library / Public Domain / Wikimedia Commons

Polecamy produkty ogrodnicze w sklepie internetowym Sadowniczy.pl

Pozostałe artykuły

rozpoznawanie chorób i szkodników roślin ogrodowych fot. 7monarda - Fotolia.com
Parszywa 12 chorób i szkodników roślin ogrodowych Nic bardziej nie wyprowadza z równowagi, jak widok ulubionych roślin w opłakanym... więcej
ogród ekologiczny fot. eqroy - Fotolia
Ogród bez chemii: Eko w ogrodzie jest w modzie Ekologiczne ogrodnictwo to sposób na uprawę roślin w zgodzie z naturą, dlatego... więcej
ukorzenianie fot. kontakt - Pixabay.com
Ukorzeniacz do sadzonek: Czym jest i jak go stosować? Rozmnażanie roślin, zwłaszcza przez sadzonki pędowe i wierzchołkowe, może sprawić... więcej
cięcie roślin ogrodowych fot. Alexander Raths - Fotolia
CZAS NA CIĘCIE: Co, jak i kiedy przycinać w ogrodzie? Cięcie roślin ogrodowych nie jest trudnym zabiegiem i choć wielu ogrodników niespecjalnie... więcej
wiosenne nawożenie drzew i krzewów fot. singkham - Fotolia.com
WIOSENNE NAWOŻENIE roślin ogrodowych Wiosna to dla roślin czas intensywnego wzrostu. Potrzebuję do niego żyznej ziemi,... więcej
wiosenne opryskiwanie fot. Koirill - Fotolia.com
WIOSENNE OPRYSKIWANIE drzew i krzewów owocowych Pierwsze zabiegi, mające na celu ochronę drzew i krzewów owocowych przed chorobami... więcej
zobacz wszystkie
Gardeners World
Mamy dla Ciebie prezent!
Zapisz się do bezpłatnego newslettera ZielonyOgrodek.pl i pobierz GRATIS elektroniczne wydanie Magazynu Gardeners' World Polska.
W naszym newsletterze znajdziesz:
  • artykuły o roślinach ogrodowych i doniczkowych,
  • reportaże z wizyt w ogrodach całego świata,
  • porady krok po kroku jak pielęgnować swój ogród,
  • gotowe projekty ogrodów,
  • informacje o nowych produktach, ofertach i promocjach.
Cień



Dziecko w ogrodzie: ogród bezpieczny i przyjazny dziecku

Ogród to dla dorosłych miejsce wypoczynku, relaksu i oderwania od codziennych problemów. Inaczej wygląda to w przypadku dzieci, którym zielony ...