Żywotniki (Thuja) ze względu na swoja nazwę łacińską powszechnie nazywane są tujami. Rodzaj Thuja należy do rodziny cyprysowatych (Cupressaceae), obejmuje 6 gatunków, z których w Polsce powszechnie uprawia się trzy: żywotnik zachodni (Thuja occidentalis), żywotnik wschodni (Thuja orientalis), żywotnik olbrzymi (Thuja plicata). Naturalnym siedliskiem żywotników jest Ameryka Północna (żywotnik zachodni, żywotnik olbrzymi) oraz Azja wschodnia (żywotnik wschodni, żywotnik koreański i żywotnik japoński). Tuje to zimozielone drzewa, rzadziej krzewy o stożkowej bądź kolumnowej koronie.
Żywotnik zachodni
(Thuja occidentalis)
|
Żywotnik wschodni
(Thuja orientalis)
|
Żywotnik olbrzymi
(Thuja plicata)
|
Dorasta do 5 - 20 m wysokości i nawet do 5 m szerokości.
|
Najczęściej o wielu pniach, osiąga do 15 m wysokości i 4 m szerokości.
|
Osiąga do 15 - 30 m wysokości. Okazy kilkusetletnie dorastają nawet do 50 m wysokości
|
 |
 |
Tuje należą do roślin zimozielonych, dzięki czemu są atrakcją każdego ogrodu przez cały rok. Najlepsze na żywopłoty są żywotnik zachodni i żywotnik olbrzymi.
Aby uzyskać zwarty żywopłot, odległość między roślinami powinna wynosić około 60 cm, fot. www.sxc.hu |
Gałęzie tuj są spłaszczone, ułożone w jednej płaszczyźnie. Młode liście są szpilkowate, potem łuskowate. Liczne szyszki na starszych roślinach mają kształt podłużny lub jajowaty. Barwy tuj w zależności od odmiany mogą być ciemno lub jasno zielone, fot. www.sxc.hu |
Gdzie sadzić tuje?
Liczne odmiany tui sprawiają, że wybór tych roślin jest bardzo duży. Mogą być to odmiany o koronach kulistych bądź stożkowatych, wysokie lub niskie, o różnym kolorze igieł. Ze względu na dekoracyjny wygląd, małe wymagania oraz mrozoodporność, żywotniki są częstymi gośćmi w ogrodach ozdobnych. Wykorzystywane są na żywopłoty, osłony przeciwwiatrowe oraz gęste szpalery. Doskonale sprawdzają się jako rośliny soliterowe - rosnące pojedynczo na otwartej przestrzeni, a także rosnące w grupach tworząc kompozycje z innymi roślinami ozdobnymi - np. jako tło dla wrzosów i wrzośców. Odmiany karłowe można wykorzystać na skalniakach oraz do kompozycji w donicach na balkonie i tarasie.
Tuje na skalniaki
|
Tuje na żywopłoty
|
- żywotnik zachodni - odmiany 'Danica', 'Hosen', 'Rheingold', 'Teddy'
- żywotnik olbrzymi - odmiana 'Copper Gold'
- żywotnik wschodni - odmiany 'Morgan', 'Aurea Nana'
|
- żywotnik olbrzymi - odmiany 'Danica', 'Globosa'. 'Golden Globe' , 'Hoseri', 'Hoveyi', 'Wagneri', 'Woodwardii', 'Yellow Ribbon' 'Zebrine'
- żywotnik zachodni - odmiany 'Aurescens', 'Brabant', 'Coliumna', 'Europe Gold', 'Holmstrup', 'Smaragd', 'Sunkist', 'Wareana Lutescens'.
|
Uprawa i pielęgnacja tuj
Tuje są bardzo popularnymi iglastymi roślinami ogrodowymi. Mimo że nie kwitną to swoją popularność zawdzięczają zimotrwałości, dekoracyjnemu wyglądowi oraz niezbyt wygórowanym wymaganiom siedliskowym, a także łatwej pielęgnacji, szybkiemu wzrostowi oraz odporności na szkodniki i choroby.
-
Stanowisko
Tuje najlepiej rosną na miejscach słonecznych i pół cienistych. W cieniu rosną słabo, a odmiany o żółtych łuskach nie wybarwiają się. Żywotnik zachodni lubi gleby piaszczysto-gliniaste, wapienne i dobrze znosi cięcie. Żywotnik wschodni i olbrzymi wolą gleby lekko kwaśne oraz są wrażliwe na upały i suszę.
-
Gleba
Gleba dla tuj powinna być żyzna, przepuszczalna, umiarkowanie wilgotna. Tuje posadzone na glebach zbyt suchych i ubogich w składniki pokarmowe zrzucają zbrązowiałe łuski.
-
Sadzenie
Rośliny kupione w pojemnikach można sadzić przez cały sezon - od wiosny do jesieni. Tuje kupowane z bryłą ziemi można sadzić wiosną lub we wrześniu.
-
Podlewanie
W czasie suszy tuje należy podlewać obficie raz w tygodniu (rano lub wieczorem). Podczas podlewania należy unikać zraszania pędów. Na jesieni, przed nastaniem mrozów wymagają obfitego podlewania przed zimą.
-
Nawożenie
Pierwsze nawożenie tuj należy wykonać na początku maja, a ponowne na początku lipca. Można stosować uniwersalny nawóz wieloskładnikowy (Azofoska lub Polifoska) lub specjalny nawóz do roślin iglastych. Najlepiej wybrać nawóz wolno działający (Osmocote). Jesienią (wrzesień - październik) warto zastosować nawozy fosforowe i potasowe, które przygotują roślinę do nadchodzącej zimy.
-
Ściółkowanie
Aby ograniczyć parowanie wody i zahamować rozwój chwastów, warto wokół roślin rozłożyć kilkucentymetrową warstwę kory sosnowej, która będzie także ochroną przed niską temperaturą w zimie.
-
Zimowanie
Mrozoodporność zależy od gatunku i odmiany tui. Żywotnik olbrzymi jest w pełni mrozoodporny. Żywotnik zachodni może lekko przemarzać na otwartych przestrzeniach, żywotnik wschodni jest bardziej wrażliwy, a młode okazy należy okrywać agrowłókniną.
 |
 |
| Żywotnik zachodni (Thuja occidentalis), forma kulista - zdjęcie z lewej oraz żywotnik olbrzymi (Thuja plicata) - zdjęcie z prawej Tuje to jedne z najpopularniejszych roślin iglastych. Można je spotkać w większości ogrodów. Olbrzymia różnorodność odmian w różnych kształtach, rozmiarach i barwach sprawiają, że każdy znajdzie coś dla siebie, fot. Plant Publicity Holland |
Wykorzystano materiały prasowe Colour Your Life, www.colour-your-life.pl
Paweł Romanowski
