Pamiętaj!
Efektem płodozmianu jest zwiększenie żyzności gleby i jej biologicznej aktywności, ograniczanie występowania chorób, szkodników i chwastów oraz umożliwienie warzywom pełnego wykorzystania składników pokarmowych z gleby.
|
Płodozmian warzyw - co to takiego?
Płodozmian jest praktyką ogrodniczą polegającą na stosowaniu kolejno po sobie upraw warzyw na jednym obszarze (zmianowanie). Cykl płodozmianu powtarza się co kilka lat.
Zasada płodozmianu bazuje przede wszystkim na wymaganiach warzyw co do nawożenia obornikiem oraz na zapobieganiu chorobom i szkodnikom.
Niektóre choroby warzyw: kiła kapusty (porażająca warzywa kapustne), biała zgnilizna (porażająca warzywa cebulowe) mogą przetrwać w glebie przez ponad 4 lata.
Przedplony i poplony
W celu intensywnego wykorzystania warzywnika, oprócz warzyw o długim okresie wzrostu, uprawianych jako plon główny, wysiewa się lub sadzi warzywa, o krótkim okresie wegetacyjnym - t.j. sałata, szpinak, kalarepa, rzodkiewka. Przedplony - to warzywa poprzedzające plon główny. Poplony - to warzywa sadzone po plonie głównym.
|
Uprawa warzyw w warzywniku
Uprawę warzyw w warzywniku należy zaplanować. Zależnie od częstotliwości stosowania obornika, warzywnik należy podzielić na 4 równe części: A, B, C, D.
W pierwszej kwaterze w pierwszym roku po oborniku rosną warzywa o dużych wymaganiach pokarmowych - A. Ta kwatera wymaga corocznego, obfitego nawożenia – kompostem z obornika. Zamiast obornika, źródłem próchnicy mogą być: kompost, nawozy zielone lub rozdrobniona słoma.
Na drugiej kwaterze miejsce zajmują warzywa o średnich wymaganiach pokarmowych - B, natomiast kwaterę trzecią stanowią warzywa o małych wymaganiach pokarmowych - C.
Czwarta kwatera to warzywa wieloletnie - D.
|
|
|
|
 |
|
Warzywa o dużych wymaganiach pokarmowych (uprawiane w pierwszym roku po oborniku)
|
Warzywa o średnich wymaganiach pokarmowych (uprawiane w drugim roku po oborniku) |
Warzywa o małych wymaganiach pokarmowych
(uprawiane w trzecim roku po oborniku) |
Warzywa wieloletnie: |
Warzywa kapustne:
- kapusta biała
- kapusta czerwona
- kapusta włoska
- kalafior brokuł
|
Warzywa cebulowe:
Na glebach mniej żyznych, warzywa cebulowe uprawia się w pierwszym roku po oborniku. |
Warzywa strączkowe:
Warzywa strączkowe w największym stopniu przyczyniają się do poprawienia żyzności gleby. |
- szparag
- rabarbar
- zioła wieloletnie
- karczoch
- truskawki
|
| Warzywa dyniowate:
|
Warzywa korzeniowe:
- marchew (późna)
- pietruszka
- burak ćwikłowy
|
Inne:
- marchew (wczesna)
- koper
- sałaty
- szpinak
- rzodkiewka
- kalarepa
- zioła jednoroczne
|
|
Warzywa psiankowate:
- pomidor (karłowe odmiany)
- ziemniaki (wczesne)
|
Warzywa psiankowate:
- pomidor
- ziemniaki
- papryka
- bakłażan
|
|
|
|
Inne:
|
Inne:
|
|
|
Plan warzywnika zgodnie z płodozmianem
Warzywa co roku zmieniają swoją pozycję. Należy przyjąć zasadę, że w kolejnym roku miejsce po warzywach o wysokich wymaganiach pokarmowych - A, zajmują warzywa o średnich wymaganiach pokarmowych - B, a ich miejsce zajmują warzywa o małych wymaganiach pokarmowych - C.
W skrócie A zmienia się na B, B zmienia się na C, C zmienia się na A. Warzywa wieloletnie - D, nie zmieniają swojej pozycji.
Schemat 3 letniej rotacji warzyw może przebiegać według dwóch schematów - warzywnik zagonowy (kwadraty) oraz warzywnik pasowy (prostokąty).
Warzywnik zagonowy - rozmieszczenie poletek z warzywami
Warzywa uprawiane są na niewielkich zagonach (poletkach nie przekraczających 4 m2 - t.j. 2 m x 2m). Zagony mogą być większe pod warunkiem utworzenia ścieżek wewnątrz zagonów, ułatwiających dostęp do warzyw. Pomiędzy zagonami poprowadzone są szerokie ścieżki (szerokość taczki), umożliwiające pielęgnację warzyw.
|
|
|
|
| 1 rok po oborniku |
2 rok po oborniku |
3 rok po oborniku |
| Warzywnik zagonowy - schemat płodozmianu |
Warzywnik rzędowy - rozmieszczenie poletek z warzywami
Warzywa uprawiane są w długich, prostych rzędach, pomiędzy którymi poprowadzone są ścieżki ułatwiające do nich dostęp. Rzędy nie mogą być zbyt szerokie (najlepiej 150 cm - aby można było łatwo pielęgnować warzywa). W przypadku, gdy rzędy są szersze niż 150 cm konieczne jest stworzenie ścieżek dzielących rząd na dwie lub więcej części. Długość rzędów jest dowolna, zależy tylko od powierzchni, którą chcemy przeznaczyć pod uprawę warzyw.
 |
 |
 |
| 1 rok po oborniku |
2 rok po oborniku |
3 rok po oborniku |
| Warzywnik pasowy – schemat płodozmianu |
Paweł Romanowski
