Walory pnączy należy rozpatrywać w wymiarze estetycznym i ekologicznym. Prócz upiększania i urozmaicania przestrzeni, jak każda roślina, mają zdolność pochłaniania dwutlenku węgla i produkowania tlenu. Ale można również w przemyślny sposób wykorzystać je jeszcze bardziej. Osłanianie ścian budynków pnączami zapobiega ich nadmiernemu nagrzewaniu się podczas upalnego lata, zaś zimą pnącza zimozielone dzięki warstwie liści zatrzymują ciepłe powietrze, co ogranicza straty ciepła ponoszone przez budynek.
Dodatkową zaletą uprawy pnączy przy ścianach domów jest m.in. osuszanie fundamentów przez korzenie roślin oraz ścian przez korzonki przybyszowe, a gęste ulistnienie może tworzyć zaporę akustyczną dla dźwięków z zewnątrz. Zatem, czyż nie warto znaleźć dla pnączy trochę miejsca w ogrodzie?
|
|
|
| Powojnik alpejski |
Konstrukcja ze sznurków |
Powojnik alpejski
Roślina przez górali nazywana gośćcem. Powojnik alpejski jest najniższą z występujących w Polsce roślin tego gatunku. Pnącze szczególnie polecane jest do umieszczenia w sąsiedztwie kosodrzewiny, gdyż w naturalnych warunkach porasta jej pędy, co daje niespotykany kontrast kolorystyczny. Szczególnie ceniony jest ze względu na wytrzymałość w trudnych warunkach atmosferycznych oraz wcześnie pojawiające się niebieskofioletowe kwiaty (już w połowie kwietnia). Właściwie prowadzony może w sezonie kwitnąć dwa razy.
Dorasta do 1 - 3 m.
Podpora: sąsiednie rośliny, ogrodzenie, siatka, rozpięte linki - elementy niewysokie o małym przekroju.
|
|
|
Powojnik tangucki
|
Ozdobna metalowa podpora
|
Powojnik tangucki
Jak większość roślin z tego gatunku, jest pnączem ogonkoczepnym, wymagającym podpór o małym przekroju. Powojnik ten ma nieduże, dzwonkowate, żółte kwiaty, a po przekwitnięciu puszyste, jedwabiste owocostany. Jest mało wymagający w uprawie - dobrze znosi suszę i jest całkowicie mrozoodporny. Szczególną zaletą powojnika tanguckiego jest ponowne, jesienne kwitnienie.
Dorasta do 3 - 4 m.
Podpora: sąsiednie rośliny (niekontrolowany może doprowadzić do zagłuszenia sąsiada), ogrodzenie, bramka, łuk, trejaż, pergola, altana, siatka, wysoka kratka, rozpięte linki - elementy o małym przekroju.
|
|
|
Powojnik pnący
|
Ażurowa bramka
|
Powojnik pnący
Znany jest i lubiany ze względu na szybki wzrost i doskonałą odporność na mróz, suszę czy wiatr. Jednak cechy te mogą czasem przysporzyć wiele kłopotu, gdy dopuści się do nadmiernego wzrostu rośliny. Powojnik pnący bardzo szybko pokrywa pędy sąsiednich roślin i może doprowadzić do ich zagłuszenia. Ze względu na utrzymujące się od października do wiosny puszyste owocostany, jest doskonałą rośliną do tworzenia kompozycji ciekawych również zimą.
Dorasta do 10 m.
Podpora: sąsiednie rośliny, pień drzewa, kratka, trejaż, pergola.
 |
 |
Bluszcz pospolity
|
Pień jako naturalna podpora
|
Bluszcz pospolity
Bluszcz jest jedynym długowiecznym (może rosnąć nawet kilkaset lat!), zimozielonym pnączem krajowym. Występujące w warunkach naturalnych egzemplarze kwitnące, podlegają ochronie gatunkowej. Roślinę już w średniowieczu (a nawet w starożytności), celowo sadzono wzdłuż murów obronnych, wewnętrznych ścian dziedzińców i w miejscach reprezentacyjnych.
Współczesne wykorzystywanie bluszczu pospolitego na cmentarzach ma swoje osadzenie historyczne - w dawnych czasach chrześcijanie używali tej rośliny podczas pogrzebów, jako symbolu nieśmiertelności.
W surowe zimy bluszcz może przemarzać, dlatego polecany jest w miejscach osłoniętych. Nadaje się do obsadzania północnych ścian, murów, pni drzew i wszelkich powierzchni o chropowatej fakturze. Szczelna warstwa liści pokrywająca ściany ogranicza parowanie ciepła w czasie zimy i nie pozwala na nadmierne nagrzanie się ocienionego budynku latem. Wszystkie części bluszczu są trujące.
Wymaga gleb świeżych, próchnicznych.
Dorasta do 20 - 25 m.
Podpora: ściana budynku, mury, pień drzewa, altana - elementy o chropowatej strukturze.
|
|
 |
Milin amerykański
|
Girlanda
|
Milin amerykański
Bo jego krajem pochodzenia jest Ameryka Północna. W naszym klimacie, ze względu na skłonność do przemarzania, nie ma dla niego zbyt dobrych warunków, wiec spotykany jest bardzo rzadko. Milin amerykański wymaga odpowiedniej pielęgnacji - szczyt rośliny potrzebuje słońca, zaś część przyziemna preferuje zacienienie i wilgoć. Polecany jest do stosowania w miejscach zacisznych, przy podporach, na które operuje południowe słońce. Osoby wrażliwe, skłonne do alergii, przy zetknięciu z rośliną mogą doznać oparzenia i wysypki.
Dorasta do 10 m.
Podpora: pień drzewa, pergola, trejaż, mur, ściana budynku, altana.
|
|
|
Nasturcja większa
|
Konstrukcja z gałęzi
|
Nasturcja większa
Jest rośliną jednoroczną, silnie związaną z polskim krajobrazem. Ceniona jest z wielu powodów, nie tylko dekoracyjnych - kwiaty zawierają dużo witaminy C, dzięki czemu uważane są za doskonały specyfik na niewielkie przeziębienia, z kolei młode nasiona nasturcji używane są jako dodatek smakowy do sałatek, a marynowane przypominają kapary, zaś szczególnie pożyteczną cechą tej rośliny jest zdolność przyciągania mszyczników - owadów atakujących larwy mszyc.
Nasturcja najlepiej czuje się na glebach ubogich, piaszczystogliniastych - na glebach żyznych kwitnie zdecydowanie słabiej.
Podpora: płot, kratka, trejaż, linka
|
|
|
Winobluszcz trójklapowy
|
Mur jako podpora
|
Winobluszcz trójklapowy
Podobnie jak bluszcz pospolity tworzy gęstą, zieloną ścianę. Pnącze nie należy jednak do grupy roślin zimozielonych - jesienią liście opadają dwustopniowo, w pierwszej kolejności blaszki liściowe, a następnie ogonki. Zanim to jednak nastąpi, roślina cieszy swym widokiem, gdyż przebarwia się na płomienne, jaskrawo zabarwione kolory. W surowe zimy istnieje niebezpieczeństwo przemarznięcia winobluszczu, dlatego najlepiej czuje się na stanowiskach ciepłych, osłoniętych od wiatrów.
Anna Grąziewicz
