Temat na czasie

ZABEZPIECZANIE roślin ogrodowych przed mrozem
zimowe osłony roślin ogrodowych fot. yulyao - Fotolia.com
Dowiedz się, jak zabezpieczać rośliny ogrodowe przed mrozem. Podczas zimy narażone są one na przemarznięcie lub przesuszenie, w wyniku mroźnych wiatrów i wahania temperatury. O najbardziej delikatnych gatunkach roślin powinniśmy pomyśleć tuż przed zimowymi miesiącami. Dowiedz się, które z nich wymagają okrycia.  

tydzień w ogrodzie   11-12 - 17-12

iglaki zima, fot. Bethany Carlson, SXC
Podlewajmy zimozielone krzewy. Jest to bardzo ważne, ponieważ także zimą przez ich liście odparowuje woda, co naraża rośliny na uschnięcie (pamiętajmy jednak, by nie podlewać roślin ogrodowych podczas mrozów) ...
Krzewy zimozielone warto osłonić na zimę siatkami cieniującymi, które nie przepuszczają promieniowania UV i chronią przed wiatrem. Cieniowanie jest bardzo istotnym zabiegiem, ponieważ z powierzchni liści podczas silnego nasłonecznienia wyparowuje woda, a zamarznięta ziemia uniemożliwia roślinie uzupełnianie jej braku ...
Pamiętajmy, aby przed zimą wyczyścić i zakonserwować narzędzia ogrodnicze. Metalowe części warto zabezpieczyć smarem lub preparatem do konserwacji metalu. Narzędzia wygodnie jest przechowywać na specjalnych wieszakach lub stojakach. Miejsce to powinno być zabezpieczone przed wilgocią ...
Poinsecję można kupić już na początku grudnia - będzie wtedy przez kilka tygodni przypominać nam o zbliżających się Świętach. ...
Gdy zima za oknem na naszych parapetach zaczynają kwitnąć kaktusy - grudniki, raczki, zygokaktusy i kaktusy bożonarodzeniowe. Wszystkie te nazwy odnoszą się do jednej rośliny - schlumbergery. ...
zobacz wszystkie
Twój ogród / Rośliny w mieszkaniu / Artykuły /

Drzewka bonsai – poradnik uprawy i pielęgnacji dla początkujących

Od wielu lat moda na formowanie drzewek bonsai nie słabnie. Nawet w supermarketach można kupić małe drzewka w płaskich doniczkach. Ale czy naprawdę warto? Czy takie drzewka to prawdziwe bonsai? Przeczytaj nasz poradnik - dowiedz się jak i z czego formować drzewka bonsai.

drzewko bonsai fot. Japanexperterna.se via Foter.com CC BY-SA

Już na wstępie tego artykułu chcielibyśmy ostudzić wszystkich tych, którzy sądzą, że formowania drzewek bonsai można nauczyć się w kilka tygodni. Niestety same dobre chęci i nawet kilkukrotne przeczytanie tego poradnika nie wystarczą! Bonsai to sztuka połączona z opanowaniem skomplikowanej techniki i zrozumieniem złożoności świata przyrody. To wiedza, którą zdobywa się przez lata. Ten poradnik to jedynie wstęp to fascynującej, wieloletniej przygody.

Bonsai – technika uzyskiwania karłowych roślin przy zastosowaniu szeregu specjalnych zabiegów – m.in. cięcia pędów i korzeni, drutowania w celu nadania określonego kształtu oraz sadzenia roślin w specjalnych płaskich donicach.

Wybieramy drzewko – czyli od czego zacząć przygodę z bonsai?

Drzewko bonsai można stworzyć praktycznie z każdej rośliny, jednak najczęściej wykorzystuje się te gatunki, które mają stosunkowo niewielkie liście, tworzą giętkie pędy podatne na formowanie, mają wyraźny pień (lub kilka) i przypominają swoim kształtem „drzewka”.

drzewka bonsai fot. jeremy_norbury via Foter.com CC BY-ND
fot. jeremy_norbury via Foter.com / CC BY-ND

Mogą to być popularne rośliny ogrodowe – drzewa: klon (głównie klon palmowy), dąb, buk, świerk biały (najczęściej odmiana 'Conica'), brzoza, głóg, miłorząb, modrzew, sosna (najczęściej drobnokwiatowa), jałowiec płożący, cyprysik, śliwa, wiśnia (najczęściej piłkowana), wiąz; lub krzewy: irga pozioma, kosodrzewina, oczar, ognik, pigwowiec, różanecznik, azalia; oraz bardzo wiele domowych roślin doniczkowych: fikusy (tępy lub beniamina), karmona drobnolistna, mirt, grubosz drzewiasty, oliwka, cytrusy, kamelia, hibiskus, granat, sageretia, fuksja, gardenia, adenium, szeflera i wiele, wiele innych. Opisy wyglądu i wymagań tych gatunków znajdziesz w katalogu roślin

Kwitnące bonsai można uzyskać z wielu roślin, są to np. azalia, jabłoń, irga, wiśnia, glicynia, bugenwilla,cytrusy, kamelia, gardenia, granat właściwy i wielu, wielu innych.

Rośliny na bonsai można kupić w centrum ogrodniczym lub dużym sklepie z roślinami tropikalnymi (domowymi), najlepiej jednak zarobić zakupy w specjalistycznym sklepie bonsai – rośliny na pewno będą droższe, ale podczas zakupu uzyskamy fachową wiedzę.

drzewko bonsai fot. Sage Ross Wikimedia
bonsai (Wrightia religiosa), fot. Sage Ross / CC BY-SA 3.0 / Wikimedia Commons

Początkujący często wybierają „gotowe” bonsai z supermarketu, jednak jest to często kupowanie „kota w worku”. Rzadko kiedy rośliny są opisane nazwą gatunkową (oznaczone są nic nie mówiąca nazwą „bonsai mix”) i po przyniesieniu do domu nie wiadomo gdzie szukać informacji o ich wymaganiach i późniejszej pielęgnacji.

Takie „pseudobonsai” to często masowa produkcja z krajów azjatyckich. Ma silnie podcięte pędy i korzenie, aby nadać im pożądany kształt. Drzewka są często w bardzo słabej kondycji i po przyniesieniu do domu szybko zamierają.

Można je kupić i próbować dalej formować, jednak zawsze jest to spore ryzyko. Czasem, przecenione rośliny, warto kupić jedynie dla doniczek.

Znacznie lepiej kupić nieformowaną roślinę w sklepie lub wykopać samosiejkę z ogrodu i rozpocząć tworzenie z niej „bonsai od podstaw” – trwa to niestety znacznie dłużej, bo na pierwsze efekty będzie trzeba czekać przynajmniej 2-3 sezony.

Warto kupić niską roślinkę „w kształcie małego drzewka” o wysokości 20-40 cm, pniu grubym u nasady i zwężającym się ku wierzchołkowi, z równomiernie ułożonymi pędami bocznymi. Najlepiej wybierać okazy o nietypowym kształcie – np. fantazyjnie wygiętym pniu lub nieregularnym lub krzywym kształcie korony (i poddać się planom natury).

Rośliny, które na pierwszy rzut oka wydają nam się „brzydkie” lub „niekształtne” mogą być najlepszym „materiałem” na przyszłe bonsai.

Doniczki – pojemniki do bonsai

Specjalne doniczki są niezbędne! Nie ma co do tego żadnej dyskusji. Nawet najpiękniej uformowane drzewko w zwykłej doniczce, nie będzie przypominać bonsai. Musi być przesadzone do płaskiego pojemnika, który nada mu odpowiedniego charakteru.

kwitnące bonsai fot. Claudia Meyer - Freeimages
kwitnące drzewko bonsai, fot. Claudia Meyer

Najlepsze doniczki do bonsai to pojemniki wykonane z gliny (szkliwione lub nie) lub kamienne tace i skorupy. Te, wykonane z plastiku, można wykorzystać na wstępnym etapie formowania, jednak warto jak najszybciej przenieść je do docelowych pojemników, bo w plastikach wyglądają tandetnie.

Doniczka to połowa urody bonsai! Drzewo musi być dobrze dobrane do pojemnika, aby harmonizowało z nim pod względem kolory, faktury, wielkości i kształtu.

Do roślin wysokich wybieramy płaskie doniczki o głębokości równej średnicy pnia, te o zwisających pędach najlepiej prezentują się w wąskich i wysokich pojemnikach.

Drzewka o prostym pniu najlepiej posadzić w doniczkach o kwadratowym lub prostokątnym kształcie, rośliny o nieregularnych koronach i laski lepiej sadzić w okrągłych i owalnych doniczkach.

Niestety trudno kupić odpowiednie doniczki do bonsai. Rzadko pojawiają się w marketach budowlanych i centrach ogrodniczych. Można je kupić w internecie, jednak jakość może często rozczarować. Najlepiej udać się do profesjonalnego sklepu z artykułami do bonsai – tam oprócz doniczek, kupimy także specjalne narzędzia i podłoża.

Drzewo w doniczce – nazwa bonsai pochodzi od dwóch słów z języka japońskiego: bon – pojemnik oraz sai – drzewo.

Rośliny rosnące w gruncie lub w zwyczajnych, głębokich doniczkach, nawet jeśli będą strzyżone w fantazyjne kształty nigdy nie będą bonsai! Takie fantazyjne roślinne rzeźby to topiary.


źródło: Bonsai Empire Youtube
FILM - zobacz jak krok po kroku z rośliny ze sklepu stworzyć drzewko bonsai.
Więcej porad i filmów na anglojęzycznej stronie: Bonsai Empire

Formowanie – nadawanie kształtu drzewkom bonsai

Najlepszą inspiracją do formowania drzewek bonsai jest natura – ona tworzy najpiękniejsze kształty. Wystarczy tylko wyjść na spacer do parku, czy do lasu, aby zobaczyć niezwykłe, fantazyjne formy, określane przez nas jako „naturalne”. Najpiękniej wyglądają stare, wielowiekowe okazy „nadgryzione zębem czasu”. To właśnie one były inspiracją dla japońskich mistrzów, którzy stworzyli kilkanaście stylów formowania bonsai. Najpopularniejsze to:

Chokkan – styl wyprostowany regularny, pień, gałęzie uformowane w kształcie piramidy wyrastające we wszystkich kierunkach, także do tyłu.

Moyogi – styl wyprostowany nieregularny, podobny kształt jak poprzedni, jednak jego pień nie jest idealnie prosty.

Shakan – styl pochylony, to drzewko o pniu prostym, pochylonym w lewo lub w prawo.

Yose-uye – mały lasek lub kilka drzewek, najlepiej więcej niż 3 posadzonych w płaskim pojemniku, czasami na płaskiej płycie skalnej.

Kengai – styl kaskadowy, ma poskręcany pień, spływający niczym kaskada z góry na dół. Wierzchołek drzewka powinien znajdować się poniżej dna pojemnika.

najpopularniejsze style bonsai
rys. Zelkova French Wikipedia CC BY 1.0

Można też popuścić wodze fantazji i stworzyć drzewko, według własnego, wymyślonego kształtu, jednak aby rośliny zachowały karowy wzrost i kształt, niezbędne będzie regularne drutowanie i przycinanie pędów (a czasem też korzeni). Warto jednak pamiętać, że nie wszystkie rośliny przyjmą dowolny, wymyślony przez nas kształt! Bonsai to piękna sztuka, jednak ograniczona prawami przyrody. Możemy stworzyć prawie dowolny kształt, jednak ograniczają nas łamliwe pędy, zbyt duże liście, kwiaty czy owoce.

bonsai inspiracja fot. Jon Campbell - Freeimages
fot. Jon Campbell - Freeimages
bonsai inspiracja fot. jarekgrafik - Pixabay
fot. jarekgrafik - Pixabay
Najlepszą inspiracją dla twórcy bonsai jest sama natura!
bonsai inspiracja fot. Grand Canyon NPS via Foter.com CC BY
fot. Grand Canyon NPS / Foter.com / CC BY
bonsai inspiracja fot. jepoirrier via Foter.com CC BY-SA
fot. jepoirrier / Foter.com / CC BY-SA

Bonsai ma wyglądać jak stare, zminiaturyzowane drzewo. Aby tego dokonać należy zachować odpowiednie proporcje. Konary w dolnej partii korony powinny być najgrubsze i rosnąć poziomo od pnia, a im wyżej, tym gałęzie powinny być cieńsze.

bonsai cięcie fot. Wagner Alves Jr - Freeimages
fot. Wagner Alves Jr / Freeimages
drutowanie bonsai fot. Sage Ross Flickr
fot. Sage Ross Flickr CC BY SA

Cięcie jest niezbędnym zabiegiem formującym większości gatunków roślin uprawianych na bonsai. Stymuluje rośliny do szybkiego wzrostu i odbudowy obciętych pędów, dlatego też zabieg musi być przeprowadzany regularnie, aby utrzymać pożądany kształt drzewka.

W pierwszych latach nadajemy drzewkom kształt, aby w kolejnych go utrzymać. Zależy on od stylu, który wybierzemy, dlatego też trudno jest opisać ogólne zasady przycinania. Najważniejsze jest aby odsłonić pień i grube konary, a następnie przycinać (lub usuwać) mniejsze pędy, tak aby tworzyły one poziome, zielone połacie na głównych pędach.

Warto pamiętać, że gdy przycinamy część nad ziemną, musimy także przyciąć korzenie! Grube konary i korzenie przycina się podczas okresu spoczynku, mniejsze pędy i liście – w sezonie.

Drutowanie pozwala nam finezyjnie wyginać pień i konary drzewka. Większość młodych gałązek rośnie pod kątem ostrym do pnia i prostym do głównych konarów, więc jeśli chcemy aby przypominały stare gałęzie, musimy wygiąć je do poziomu i na boki, właśnie za pomocą drutu. Nie jest to trudne, choć z początku może się takim wydawać. Ważne aby drutować gałązki od najgrubszej do najcieńszej części pędu i usunąć drut, nim zacznie wrastać w korę.

Odkrywanie korzeni "dodaje drzewkom lat". Watro odgarnąć podłoże i wyeksponować część systemu korzeniowego, po to aby roślina sprawiała wrażenie starszej. W lasie czy parku stare drzewa mają często fantazyjnie powyginany i odsłoniętą część korzeni. Warto stworzyć taki efekt w miniaturze.

Nadawanie odpowiedniego kształtu (wcześniej nieformowanej) roślinie ze sklepu trwa przez długie lata. Bonsai to sztuka dla cierpliwych! Wprawdzie pierwsze efekty można zauważyć już po pierwszym cięciu oraz po przesadzeniu rośliny do płaskiej doniczki, jednak na finalny efekt trzeba będzie czekać minimum kilka lat. Warto pamiętać, że formowanie nigdy się nie kończy bo drzewko wciąż rośnie, a gdy zapomnimy o cięciu i drutowaniu, roślina znowu zacznie rosnąć „po swojemu”.

mech bonsai fot. Melissa Squires - Freeimages
fot. Melissa Squires / Freeimages
bonsai gałęzie fot. Melissa Squires - Freeimages
fot. Melissa Squires / Freeimages
Formuj bonsai tak, aby wyglądały na stare, wieloletnie drzewa.
bonsai pień i konary fot. Melissa Squires - Freeimages
fot. Melissa Squires / Freeimages
bonsai pień i korzenie fot. Melissa Squires - Freeimages
fot. Melissa Squires / Freeimages

Pielęgnacja drzewek bonsai

Pielęgnacja rośliny zależy od jej indywidualnych wymagań! Bardzo trudno opisać ogólne zasady pielęgnacji drzewek bonsai, gdyż są one bardzo zróżnicowane, pochodzą z różnych stref klimatycznych i mają zupełnie inny rozwój.

Bonsai z roślin ogrodowych (outdoor)
musi być uprawiane na zewnątrz. Zmienia się wraz z porami roku i ma takie same wymagania, jak jego więksi kuzyni, rosnący w gruncie (musi przejść okres spoczynku w chłodzie). Można je przechowywać w domu tylko na bardzo krótki czas! Jak najwięcej czasu muszą spędzać „pod chmurką”.

Bonsai z roślin pokojowych (indoor)
najlepiej czują się na domowych parapecie. W sezonie (od połowy maja do końca września) można je wynieść na balkon lub taras, na zimę muszę jednak wrócić „pod dach”, gdyż większość z nich jest wrażliwa na mrozy.

Podlewanie bonsai powinno być częste i regularne, tak aby podłoże w doniczce nie przeschło. Na spodzie każdego profesjonalnego pojemnika do bonsai znajdują się duże otwory przez które szybko odpływa woda. Ziemię można często spryskiwać – sprzyja to rozwojowi mchu, który wygląda bardzo dekoracyjnie. Do nawożenia bonsai najlepiej stosować nawozy naturalne (np. biohumus), aby nie doprowadzić do nadmiernego stężenia soli w podłożu (w przypadku nadmiernego stosowania nawozów mineralnych).

Bonsai – galeria inspiracji

lasek bonsai fot. Sarah Stierch CC BY 4.0 Wikimedia Commons
lasek bonsai (Acer buergerianum), fot. Sarah Stierch / CC BY 4.0 / Wikimedia Commons
drzewko bonsai fot. Cliff Flickr
lasek bonsai (Picea abies) 'Nidiformis', fot. Cliff Flickr / CC BY SA
kwitnąca azalia bonsai fot. bDom via Foter.com
kwitnąca azalia bonsai, fot. Photo credit: bDom / Foter.com / CC BY
bonsai inspiracje fot. Norio NAKAYAMA Flickr
bonsai inspiracje, fot. Norio NAKAYAMA Flickr / CC BY SA
bonsai klon palmowy fot. Norio NAKAYAMA Flickr
bonsai klon palmowy (Acer palmatum), fot. Norio NAKAYAMA Flickr CC BY SA
Carissa macrocarpa bonsai fot. PierreSelim
kaskada bonsai (Carissa macrocarpa), fot. PierreSelim / CC BY 3.0 / Wikimedia Commons
fikus bonsai fot. Ragesoss CC BY-SA 3.0 Wikimedia Commons
fikus bonsai (Ficus microcarpa 'Retusa'), fot. Ragesoss / CC BY-SA 3.0 / Wikimedia Commons
lasek bonsai Ficus benjamina fot. PierreSelim CC BY 3.0 Wikimedia Commons
lasek bonsai (Ficus benjamina), fot. PierreSelim / CC BY 3.0 / Wikimedia Commons
kosodrzewina bonsai fot. Ragesoss CC BY-SA 3.0 Wikimedia Commons
kosodrzewina bonsai, fot. Ragesoss / CC BY-SA 3.0 / Wikimedia Commons
irga bonsai fot. OpenEye via Foter.com CC BY-SA
irga bonsai, fot. OpenEye / Foter.com / CC BY-SA

 

Tekst: Redakcja ZielonyOgrodek.pl, zdjęcie tytułowe: Japanexperterna.se via Foter.com / CC BY-SA

Photo credit: <a href="https://www.flickr.com/photos/68532869@N08/14278610222/">Japanexperterna.se</a> via <a href="http://foter.com/">Foter.com</a> / <a href="http://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0/">CC BY-SA</a>

Zobacz też:

 

Polecamy produkty ogrodnicze w sklepie internetowym Sadowniczy.pl


Pozostałe artykuły

pielęgnacja gwiazdy betlejemskiej fot. Flora Dania
Łatwa pielęgnacja gwiazdy betlejemskiej Jak co roku w połowie listopada jej ciemnozielone przylistki nabierają rumieńców,... więcej
roślina z pestki fot. Monika Baechler - Pixabay
Rośliny domowe, które można wyhodować z nasion (pestek) Wiele egzotycznych gatunków można uprawiać w domu wykorzystując pestki po zjedzeniu... więcej
naturalne nawożenie roślin doniczkowych fot. mustafaunlu09 - Pixabay.com
Nawożenie roślin doniczkowych bez chemii Rośliny uprawiane w pojemnikach, często cierpią z powodu braku substancji odżywczych,... więcej
storczyk Wanda Vanda fot. winlyrung - Fotolia.com
Wanda, storczyk jakiego nie znacie Pod znajomo brzmiąca nazwa Wanda kryją się mało znane, niezwykłe storczyki!... więcej
letnie bukiety w wazonie i w doniczce fot. iBulb
Bukiety pachnące ogrodem: Letnie kwiaty w wazonie i w doniczce Lato zawitało już do ogrodów, a to doskonała okazja, by na domowym stole postawić... więcej
ogród w szkle fot. svf74 - Fotolia.com
Jak założyć ogród w szkle? Zakładanie ogrodów w szklanych pojemnikach, choć wydaje się być trudne, nie... więcej
zobacz wszystkie
Gardeners World
Mamy dla Ciebie prezent!
Zapisz się do bezpłatnego newslettera ZielonyOgrodek.pl i pobierz GRATIS elektroniczne wydanie Magazynu Gardeners' World Polska.
W naszym newsletterze znajdziesz:
  • artykuły o roślinach ogrodowych i doniczkowych,
  • reportaże z wizyt w ogrodach całego świata,
  • porady krok po kroku jak pielęgnować swój ogród,
  • gotowe projekty ogrodów,
  • informacje o nowych produktach, ofertach i promocjach.
Cień



POINSECJA. (VIDEO) Jak pielęgnować gwiazdę betlejemską?

Pytanie czytelnika: Jak co roku zdecydowałam się na zakup gwiazdy betlejemskiej. Zależy mi na tym, żeby jak najdłużej cieszyć się jej ...