Temat na czasie

Czosnek ozdobny – gdzie sadzić, jak uprawiać. Porady ekspertów
czosnek ozdobny w ogrodzie fot. iBulb
Majestatyczne i intrygujące - fioletowe, białe czy bordowe kwiatowe kule na długich bezlistnych łodygach wyrastających z pęku rynienkowatych liści - tak w skrócie prezentuje się przy pierwszym spotkaniu czosnek ozdobny. Warto poznać go bliżej, gdyż może stanowić piękną i stosunkowo łatwą w utrzymaniu dekorację ogrodu.  

Twój ogród / Warzywnik i sad / Artykuły /

TOP 7 najpopularniejszych owocowych pnączy ogrodowych

Pnącza ozdobne z kwiatów i liści, by wyeksponować ich atuty, prowadzi się po ogrodzeniach, ścianach, kratownicach, altanach i pergolach. Warto jednak zrobić krok dalej i zdecydować się na te gatunki, które zapewnią jadalne owoce.

Najpopularniejsze ogrodowe pnącza owocowe


Pnącza owocowe uprawia się dla plonu (owoców), w związku z czym ich walory dekoracyjne schodzą z reguły na dalszy plan. Niekoniecznie tak musi być. Przedstawione poniżej gatunki może nie są tak piękne, jak pnącza ozdobne z kwiatów lub liści, ale również z powodzeniem mogą dekorować ogród. W większości wymagają solidnych podpór, gdyż często mają grube pędy i obficie owocują. Ich uprawa z reguły nie jest trudna – o ile jeśli spełni się podstawowe wymagania.

Pielęgnacja owocowych pnączy

  • Stanowisko
    Ogólnie pnącza owocowe powinno się uprawiać w miejscach dobrze nasłonecznionych – wystawa zachodnia i południowa. To nie tylko zmniejszy ryzyko przemarznięcia, ale także wpłynie na ilość, wielkość i dobre wybarwienie owoców.
  • Gleba
    Odczyn jest sprawą indywidualną – zależy od konkretnego gatunku. Przede wszystkim pnączom należy zapewnić żyzne, zasobne podłoże. Ograniczymy wtedy konieczność częstego nawożenia.
  • Podlewanie
    Pnącza największe potrzeby wodne mają w początkowym okresie wzrostu (są wtedy wrażliwe na nawet krótkotrwałe przesuszenie) oraz w okresie intensywnego wzrostu i dojrzewania owoców.
  • Nawożenie
    Wszystkie pnącza owocowe powinno się nawozić. Szczególnie korzystne są nawozy organiczne – obornik i kompost. Warto również dodatkowo dokarmiać je nawozami potasowymi, co wpływa na lepsze krzewienie.
  • Cięcie
    Zależy od gatunku – często przeprowadza się je zimą lub na początku wiosny. W przypadku niektórych gatunków, np. winorośli, należy także usuwać liście w okresie dojrzewania owoców.

Najpopularniejsze owocowe pnącza ogrodowe

aktinidia ostrolistna fot. Zach - Fotolia.com
Aktinidia ostrolistna
(Actinidia arguta)

Fot. Zach - Fotolia.com

Opis: To wieloletnie pnącze wytwarzające grube, solidne pędy o długości 4-8 m. Ma ostro zakończone liście (stąd nazwa). Kwitnie od maja do czerwca. Białe, małe kwiaty nie mają jednak dużej wartości dekoracyjnej. We wrześniu i październiku plonuje. Owoce (kiwi) to duże, wydłużone jagody o kwaskowatym smaku.

Uprawa: Aktinidię warto uprawiać w miejscu słonecznym, zacisznym – wtedy wytwarza najwięcej owoców. Preferuje gleby lekkie, piaszczysto-próchnicze, dobrze zdrenowane, umiarkowanie wilgotne. Typowy gatunek jest odporny na mróz (z odmianami jest różnie – warto to sprawdzać). Pnącze wymaga grubych, wytrzymałych podpór. Zaleca się je podlewać w czasie suszy i regularnie dokarmiać. Cięcie powinno się wykonywać zimą, gdyż roślina wcześnie zaczyna wegetację.

Zastosowanie: Ozdoba solidnych altan i pergoli.

Aktinidia pstrolistna - owocowe pnącze fot. David Stang - CC BY-SA 4.0 - Wikimedia Commons
Aktinidia pstrolistna
(Actinidia kolomikta)

Fot. David J. Stang / CC BY-SA 4.0 / Link

Opis: Pnącze mniejsze od swojego kuzyna, aktinidii ostrolistnej. Osiąga zwykle 3–4 m wysokości. Wytwarza jajowate liście. Kwitnie w maju i czerwcu. Owoce najczęściej dojrzewają w czerwcu. Są nieduże, lekko spłaszczone. Na większą uwagę zasługuje odmiana ‘Adam’ wytwarzająca ozdobne kremowo-różowo-zielone liście.

Uprawa: Optymalne stanowisko – dobrze oświetlone, osłonięte od wiatru. Aktinidia preferuje podłoża żyzne, zasobne w składniki pokarmowe. Jest mrozoodporna, ale problemem w uprawie mogą być przymrozki. Do ważnych zabiegów pielęgnacyjnych należy podlewanie (szczególnie w okresie zawiązywania i rozwoju owoców), nawożenie (zwłaszcza potasem – na krzewienie) oraz cięcie (zimą).

Zastosowanie: Altany, pergole.

winorośl pnącze fot. Hans Braxmeier - Pixabay.comWinorośl właściwa
(Vitis vinifera)
Fot. Hans Braxmeier - Pixabay.com

Opis: Szybko rośnie (średnio roczne przyrosty to 1,5–3 m). Pędy osiągają ok. 10 m długości. Liście są duże, klapowate. Kwitnie od maja do czerwca. Kwiaty są niepozorne i nie mają wartości dekoracyjnej. Owocuje najczęściej od września do października. Owoce mają różną barwę i wielkość, w zależności od odmiany. Na uwagę, jako odmiana także ozdobna, zasługuje ‘Purpurea’ – wytwarza atrakcyjne, brunatnofioletowe liście.

Uprawa: Dość łatwa w uprawie, ale wymaga stanowisk ciepłych, osłoniętych od wiatru. Optymalne są wystawy południowe, szczególnie na stokach. W chłodnych rejonach może podmarzać (szczególnie odmiany o większych owocach). Lubi żyzne, przepuszczalne, umiarkowanie wilgotne gleby. Warto ją dokarmiać nawozami organicznymi. Toleruje krótkotrwałe susze. Cięcie wykonuje się w razie potrzeby – najczęściej pod koniec zimy oraz latem.

Zastosowanie: Altany, pergole, solidne kratownice.

Cytryniec chińsk fot. kivach - Fotolia.com
Cytryniec chiński
(Schisandra chinensis)

Fot. kivach - Fotolia.com

Opis: Wieloletnie pnącze o pędach długości do 10 m. Rośnie dość wolno – roczne przyrosty wynoszą ok. 1 m. Liście są eliptyczne lub owalne, ostro zakończone. Kwiaty są drobne, kremowe, zebrane po kilka w kwiatostanie. Kwitnie od maja do czerwca. Największą ozdobną cytryńca są drobne, ciemnoczerwone owoce zebrane w długie kłosy. Dojrzewają w sierpniu i wrześniu. Są nie tylko jadalne – mają również właściwości lecznicze.

Uprawa: Wymaga miejsc jasnych, ale nie bezpośrednio nasłonecznionych. Lubi gleby żyzne, przepuszczalne, wilgotne. Roślina jest mrozoodporna, ale lepiej unikać sadzenia jej na stanowiskach, gdzie występują silne wiatry. Wymaga podpór – należy do nich przywiązywać najsilniejsze pędy. Wiosną przycina się ją, skracając zeszłoroczne pędy nad 12–15 pąkiem. Przez cały sezon wegetacyjny pnącze należy podlewać i nawozić.

Zastosowanie: Ozdoba altan, pergoli, kratownic i ogrodzeń.

tykwa fot. CC BY-SA 3.0 - Wikimedia Commons
Tykwa pospolita
(Lagenaria siceraria)

fot. 草花写真館画像 / CC BY-SA 3.0 / Link

Opis: Jednoroczne pnącze (warzywo) o pędach dochodzących do 5 m długości. Liście są duże (nawet 40 cm długości), nerkowate. Kwiaty są małe, kremowe. Kwitnie latem. Owoce mają specyficzny, nieco gruszkowaty kształt. Mogą mieć skórkę kremową, zieloną, brunatną, czasem z cętkami.

Uprawa: Lubi stanowiska słoneczne, ciepłe, osłonięte od wiatru. To gatunek ciepłolubny – optymalna temperatura wzrostu wynosi 22–30ºC. Lubi gleby żyzne, próchnicze o odczynie zbliżonym do obojętnego. Nasiona najczęściej wysiewa się w pomieszczeniu w lutym i marcu. Rozsadę można przenieść do gruntu w drugiej połowie maja. Roślinę zaleca się dokarmiać nawozami ze zwiększoną ilością potasu. W czasie suszy (i w okresie wzrostu owoców) wymaga podlewania. Powinno się ją prowadzić na podporach.

Zastosowanie: Tykwa jest szczególnie dekoracyjna jesienią, gdy dojrzewają jej owoce (zwykle kilka na roślinę). Pnączem tym można dekorować pergole i konstrukcje z krat. Miąższ młodych owoców (gąbczasty, kremowy) jest jadalny (nie wszystkich odmian). Dojrzałe owoce wykorzystuje się do produkcji instrumentów oraz jako ozdobę.

Gąbczak walcowaty fot. nipol - Fotolia.com
Gąbczak walcowaty
(Luffa cylindrica)

Fot. nipol - Fotolia.com

Opis: Kolejne pnącze zaliczane do warzyw. W naszym klimacie to roślina jednoroczna. Osiąga do 2 m wysokości. Liście są duże, klapowate. Pod koniec lata wytwarza długie, matowozielone, zwężające się owoce. Z zewnątrz przypominają ogórek, dojrzały miąższ przybiera jednak formę kremowej gąbki. Roślina charakteryzuje się długim okresem wegetacji.

Uprawa: Roślina ciepłolubna – należy ją uprawiać w miejscu słonecznym, ciepłym, wolnym od chłodnych wiatrów. Toleruje jednak krótkotrwale spadki temperatury, nawet do 0ºC. Lubi żyzne, przepuszczalne, umiarkowanie wilgotne gleby. Nasiona wysiewa się od marca do kwietnia w pomieszczeniu. Sadzonki można wysadzać do gruntu od drugiej połowy maja. Należy ją regularnie podlewać i nawozić.

Zastosowanie: Roślina nie ma szczególnej wartości dekoracyjnej, można ją jednak prowadzić na kratownicach jako oryginalną ozdobę. Młode owoce są jadalne (w smaku podobne do cukinii), ze starszych można pozyskiwać w pełni wartościowe gąbki.

Ogórek meksykański - kukamelon fot. sarahdoow - Fotolia.com
Ogórek meksykański, kukamelon
(Melothria scabra)

Fot. sarahdoow - Fotolia.com

Opis: Wytwarza pędy o długości 2–3 m. Liście są drobne, klapowate. Największą ozdobą są drobne (ok. 2,5 cm długości), jajowate, prążkowane owoce. Z wyglądu przypominają miniaturowe melony.

Uprawa: Ogórek meksykański najlepiej uprawiać w miejscu jasnym, dobrze oświetlonym, ale nie bezpośrednio nasłonecznionym. Lubi podłoża żyzne, bogate w składniki pokarmowe. Nasiona warto wysiewać w kwietniu w pomieszczeniu lub pod szkłem. Na miejsce stałe rozsadę wysadza się pod koniec maja. Wymaga regularnego podlewania i nawożenia. Powinien być prowadzony na podporach.

Zastosowanie: Może być prowadzony po kratownicach w ogrodzie, na balkonie lub tarasie.

Tekst:  Michał Mazik

Zobacz najnowsze artykuły

Warzywa w doniczkach fo. Flower Council Holland
Warzywa w pojemnikach. Smaczne i dekoracyjne uprawy Zamiast na grządkach warzywa możesz uprawiać w miniszklarniach, skrzynkach,... więcej
uprawa buraków na działce fot. fotoduets - Fotolia.com
Uprawa buraków ćwikłowych (botwiny) i liściowych (boćwiny) Buraki należą do ścisłej czołówki najczęściej spożywanych w Polsce warzyw.... więcej
warzywa łatwe w uprawie fot. ernschie - Pixabay.com
Warzywa łatwe w uprawie Żadne warzywa nie będą smakowały nam lepiej, niż te z własnego ogródka. Jeśli... więcej
zdrowe i smaczne owoce - uprawa jagody kamczackiej w ogrodzie fot. Den - Fotolia.com
JAGODA KAMCZACKA. Uprawa w ogrodzie Przez dekady niedoceniana, obecnie staje się niezwykle popularna. Wszystko to za... więcej
uprawa warzyw w worku z podłożem fot. Flora Dania
Worki uprawowe. Uprawa warzyw w workach z podłożem Uprawa w workach z podłożem to świetny sposób na warzywnik lub zielnik na niewielkiej... więcej
warzywa w doniczkach fot. Engin_Akyurt - Pixabay.com
TOP 10 najlepszych warzyw do uprawy w doniczce Balkon nie musi służyć jedynie jako miejsce wypoczynkowe obsadzone roślinami... więcej
zobacz wszystkie

Pozostałe porady

zobacz wszystkie
Zobacz także
Jakie cebulki sadzić jesienią? Okrywanie roślin na zimę. Porady ekspertów Sadzenie róż z gołym korzeniem! Porady ekspertów Kiedy wykopać cebulki letnich kwiatów?
Gardeners World
Mamy dla Ciebie prezent!
Zapisz się do bezpłatnego newslettera ZielonyOgrodek.pl i pobierz GRATIS elektroniczne wydanie Magazynu Gardeners' World Polska.
W naszym newsletterze znajdziesz:
  • artykuły o roślinach ogrodowych i doniczkowych,
  • reportaże z wizyt w ogrodach całego świata,
  • porady krok po kroku jak pielęgnować swój ogród,
  • gotowe projekty ogrodów,
  • informacje o nowych produktach, ofertach i promocjach.
Cień